GLUTENVRIJ

JOUW NCV DRIE NIEUWE LEDEN RVT #3 | OKTOBER 2026 MAGAZINE INTERVIEW NET NA DE DIAGNOSE BIJ REZA EN VADER MICHEL RECEPTEN DOKTER ELISE-DAG THEMA: HET DARM MICROBIOOM

04 08 10 12 16 18 20 23 24 26 28 34 35 36 38 42 43 44 46 47 48 50 Tien jaar heeft Annette Karimi als hoofdredacteur van Glutenvrij Magazine dit mooie tijdschrift verzorgd. En nu neemt ze afscheid. Ze laat een interessant ledenblad achter dat hoog wordt gewaardeerd. Ik mag het stokje overnemen. Nieuw werk is altijd een beetje zoeken. Ik heb me afgevraagd of het te vergelijken is met starten met een glutenvrij dieet: je bent voortdurend alert, je moet van alles uitzoeken. Er is nog geen enkele routine. Maar bij coeliakie speelt er natuurlijk veel meer! Kan ik dit veilig eten? De angst om ziek te worden is voortdurend aanwezig. Daarom ben ik extra blij dat ‘mijn’ eerste grote interview was met de twaalfjarige Reza. Zij heeft nèt de diagnose, en binnen de productietijd van dit magazine waren haar antistoffen gedaald van 969 naar 72. Via Reza zag ik hoe nodig en effectief een glutenvrij dieet is. Maar ook dat het gezin nog zoekende is naar wat coeliakie voor hen betekent. In huis, aan tafel, en vooral op sociaal vlak. Voor Reza en mij is de kop eraf. Op naar de routine! Margreet Feenstra hoofdredacteur 28 12 10 4 Het interview Nieuws Microbioom en wetenschap Microbioom en voeding Glutenvrije Dag Uitgezocht Terugblik lezingen Afscheid hoofdredacteur Wetenschap kort Tien vragen Culinair Belastingaftrek 2026 Zorgeloos uit eten Jouw NCV Brood in Dominicuskerk Veilige voeding in de zorg Even voorstellen Lekkernij Over kruisbesmetting Overbodige recall Jouw mening Licenties en Colofon 3 INHOUD & VOORWOORD GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 Bedankt dat je lid bent! Samen maken we ons sterk voor meer kennis over en begrip voor het leven met een glutenvrij dieet! Dat doen we al meer dan vijftig jaar. En dat blijven we doen.

WAT EEN GEZEUR, DACHT MICHEL GROENENSTIJN SOMS, ALS IEMAND ZEI: ‘IK EET GLUTENVRIJ.’ MAAR SINDS ZIJN DOCHTER REZA (12) DE DIAGNOSE COELIAKIE HEEFT, IS HIJ DAAR ANDERS OVER GAAN DENKEN. VADER EN DOCHTER VERTELLEN TWEE MAANDEN NA DE UITSLAG VAN EEN VERHELDERENDE BLOEDTEST HOE ZE MET DE COMPLEET NIEUWE SITUATIE OMGAAN. Hello begrip, goodbye gezeur TEKST: MARGREET FEENSTRA FOTOGRAFIE: ANNE BREEL Twaalf jaar eet Reza gewoon alles wat ze wil eten. Maar een aanhoudende griep leidt tot langdurige vermoeidheid en andere vage klachten. Eerst denken Michel (46) Groenenstijn en zijn vrouw Fanny (43) dat dit komt door de grote veranderingen in Reza’s leven: starten op de middelbare school, de puberteit, een nieuwe sociale omgeving, misschien ook wel prestatiedruk. De huisarts is alert en denkt al vrij snel aan gluten. ALLES ETEN Op basis van een bloedtest constateert de kinderarts in het ziekenhuis dat Reza coeliakie heeft. Daar hoort ze wat de auto-immuunziekte inhoudt en dat ze kan starten met een glutenvrij dieet. Voordat Reza hiermee begint, wil ze eerst nog één keer een hele dag alles eten wat ze lekker vindt. Die laatste glutenvolle dag ontbijt ze met pannenkoeken, bestaat haar lunch uit een broodje met zalm en roomkaas, neemt ze als snack nog één keer die lekker knapperige grissini’s, en eet het gezin ’s avonds een kipgerecht met Dorito’s. EIGEN KEUKENLA En dan is het zover: de start van het glutenvrije dieet. ‘De dokter heeft gezegd dat we niet meteen van de ene op de andere dag alles hoefden te veranderen, al zou dat wel beter zijn’, vertelt Reza. ‘We hebben in de keuken een la leeggemaakt voor mijn producten. Eerst roosterde ik mijn brood nog in hetzelfde broodrooster als mijn ouders en broertje. Maar nu heb ik een eigen airfryer. Dat is een stuk handiger.’ REZA Hobby’s Dansen, saxofoon spelen, bakken, tennissen Glutenvrije favorieten Pretzels van Schär Brownies van AH Bijzonderheden keuken Eigen airfryer, la en hoekje 5 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 INTERVIEW

NET ALS ANDEREN ‘Gelukkig heeft Reza heel leuke vriendinnen’, vertelt haar vader. ‘Ze doen erg hun best.’ Reza kijkt haar vader even aan, knikt en lacht. ‘Ja, in het begin hebben ze allemaal vragen gesteld: hoe werkt dit, neem jij dan altijd je eigen maaltijden mee? Ik vind het nog spannend om bij iemand anders te eten. Of als ik bij een vriendin ga logeren, moet ik haar ouders uitleggen hoe en wat. Ik ben de enige in de klas met de telefoonnummers van de moeders van mijn vriendinnen in mijn mobiel. Maar ik wil niet iemand zijn met een ‘probleem’. Ik wil gewoon zijn als de rest.’ BIJZONDERE PERIODE Het is een bijzondere periode voor de familie Groenenstijn. Ook Reza’s broertje Matan (8) en haar ouders wachten momenteel op uitslagen. Het zou kunnen dat een van hen een van de genen draagt die risico geven op coeliakie. ‘In dat geval zullen we waarschijnlijk regelmatig op controle gaan’, licht Michel toe. ‘Als Matan, Fanny of ik ook coeliakie ontwikkelen, dan krijgen we thuis en in de keuken weer een nieuwe situatie.’ SPONTANITEIT WEG Het is nu al best wennen voor het hele gezin, geeft Michel aan. ‘We hebben een bourgondische leefstijl, we houden van lekker eten. Dat Reza iets nooit meer kan eten is verdrietig en vervelend. En de spontaniteit is weg.’ Vooral het sociale aspect vindt hij een ‘issue’ bij coeliakie. ‘Dat is moeilijker dan het dieet zelf, het vraagt meer energie. Voor Matan is het de afgelopen periode overigens ook lastig geweest dat er veel aandacht uitging naar zijn zus.’ VOLDOENDE VOEDINGSWAARDE Reza loopt naar de keuken en komt terug met drie versgebakken cupcakes met botercrème. Ze houdt van bakken. Voor deze traktatie heeft ze drie soorten meel gebruikt. De botercrème heeft ze op smaak gebracht met ingekookte aardbeien. ‘Voldoende voedingswaarde binnenkrijgen is iets waar we rekening mee moeten houden’, vertelt Michel. ‘Fanny en ik hebben de website van de NCV uitgeplozen, dus we weten nu veel meer. Ook hebben we deelgenomen aan een online meeting. Het contact met anderen met coeliakie is waardevol. En we hebben meteen het kookboek Écht lekker glutenvrij gekocht.’ NIEUWIGHEID ERAF De eerste weken na de diagnose was de omgeving meelevend en geïnteresseerd. ‘In het begin is dat fijn, die extra aandacht’, zegt Reza. ‘Maar na een tijdje had ik niet zo’n zin meer om allerlei vragen te beantwoorden.’ Michel: ‘De nieuwigheid is er nu af.’ De uitdaging om elke dag lekker, gezond en voedzaam te eten blijft. Reza: ‘Laatst was ik mijn lunch vergeten. In de kantine op school verkopen ze broodjes, maar die kan ik niet nemen. Dan blijft er alleen popcorn of chips over.’ Ze kijkt even naar haar vader. ‘Ik moet de hele tijd vooruitdenken.’ ZELF MEENEMEN Michel legt uit hoe zijn eigen gedachten over een aangepast dieet zijn veranderd. ‘Ik organiseer regelmatig activiteiten, als vrijwilliger. Dat is op zich altijd al vrij veel werk. Soms werd ik dan weleens moe van de uiteenlopende dieetwensen van deelnemers. Waarom nemen ze niet zelf iets te eten mee? Maar nu begrijp ik hoe het is om daar altijd zelf voor te moeten zorgen, welke impact een dieet heeft op het sociale gebeuren.’ Op LinkedIn postte hij een bericht om dit helder te maken. Daarin noemde hij ook de campagne ‘Begrijp jij Glutenvrij?’‘Voor mensen zoals die Michel van toen,’ zegt hij zelf, ‘die glutenmensen maar zeurpieten vond.’ WEER ENERGIE Na twee maanden overwegend glutenvrij eten voelt Reza zich al veel beter. ‘Ik heb weer energie om van alles te doen.’ De tTG-IgA waarde na de eerste bloedtest was 969, een getal dat ze waarschijnlijk nooit zal vergeten. De uitslag van de test na acht weken glutenvrij dieet is 72. Een gigantisch verschil. 7 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 INTERVIEW VOOR ALTIJD ‘Kijk, de aanpassingen in de keuken zijn even lastig en wat gedoe, maar daar wen je snel aan. Reza heeft twaalf jaar alles kunnen eten. Ze weet hoe een Franse croissant of een baguette smaakt. Dus ze weet wat ze moet missen’, zo vertelt Michel. Zijn dochter haakt hierop in: ‘De eerste weken wist ik niet echt wat de diagnose inhield. Daarna dacht ik: okay, en nu dan? Ik wist niet dat er zo veel bij kwam kijken. In een zure mat zit ook gluten! Elke keer dat ik iets niet kan eten, vind ik dat jammer. Dat coeliakie voor altijd is, besef ik nog niet echt.’ ‘Ik heb weer energie om van alles te doen’ 6 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026

Voor een tientje een Glutenvrij Pietenvriendje Met een Glutenvrije Piet op de foto, een high five krijgen of een dansje maken én natuurlijk smullen van kruidnootjes, maar dan glutenvrij en zonder kruisbesmetting. Glutenvrije Piet zorgt ervoor dat de intocht van Sinterklaas óók een feest is voor kinderen met een glutenvrij dieet. Gelukkig begrijpen steeds meer organisatoren van intochten hoe belangrijk dit is. Voor dit jaar staat de teller al op meer dan 300 intochten met Glutenvrije Piet en er komen nog elke dag aanmeldingen bij. Stralende gezichten Help jij mee om nóg meer kinderen een onvergetelijke intocht te laten beleven? Met slechts € 10 maak je al een intocht mogelijk. Elke donatie, groot of klein, helpt ons om het project Glutenvrije Piet verder te laten groeien. Samen zorgen we voor meer stralende gezichten langs de route en meer kinderen die zich écht gezien voelen. Je kunt eenvoudig doneren via www.glutenvrij.nl/ donaties/glutenvrije-piet. Namens alle kinderen met coeliakie: ontzettend bedankt voor je steun! Deelnemende intochten Benieuwd waar Glutenvrije Piet dit jaar te vinden is? Op www.glutenvrij.nl/intochten vind je alle deelnemende intochten. Staat jouw woonplaats er nog niet tussen? Kijk dan op www.glutenvrij.nl/glutenvrije-piet voor meer informatie over deelname. Aanmelden kan nog tot en met 9 oktober 2026. Daarna gaan Bakpiet en Inpakpiet aan de slag om alle Glutenvrije Pieten op tijd van kruidnootjes te voorzien! LEDENPAS 2027 Sinds begin dit jaar ontvang je als lid standaard een digitale ledenpas. Die vind je op de website onder ‘Mijn NCV’. Wil je liever een papieren pas voor het jaar 2027 ontvangen? Dan kan dat gewoon nog – je hoeft dit alleen maar even aan te geven. Doe dit voor 1 januari 2027, dan ontvang je de papieren ledenpas gratis bij Glutenvrij Magazine 1. Geef je na 1 januari 2027 aan dat je de ledenpas op papier wilt ontvangen, dan brengen we hiervoor € 7,50 administratie- en verzendkosten in rekening. Drie manieren Er zijn drie manieren om een papieren ledenpas aan te vragen: 1. Log in op de ‘Mijn NCV’-omgeving via www.glutenvrij.nl/mijnncv en geef je voorkeur aan. 2. Mail naar ledenadministratie@glutenvrij.nl en geef aan dat je een papieren pas wilt ontvangen. 3. Bel ons op 035 - 695 4002 (optie 1 in het keuzemenu) en vertel dat je een papieren pas wilt. We maken deze stap niet zomaar. Het levert belangrijke voordelen op: • Kostenbesparing: geld dat de NCV liever uitgeeft aan voorlichting, bewustwording of de organisatie van activiteiten. • Minder papier is beter voor het milieu. • Een digitale pas kun je opslaan op je telefoon. Zo heb je deze altijd bij de hand. 9 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 CAMPAGNE: Like! Like! Like! Weet je nog? In juni 2026 liep de campagne ‘Begrijp jij Glutenvrij?’ Een maand lang zette de NCV in op extra aandacht voor coeliakie. Want dat vinden onze leden erg belangrijk: dat anderen begrijpen wat het is om glutenvrij te móeten eten. We voerden campagne, op de eigen social- mediakanalen, met een speciaal nummer van dit Glutenvrij Magazine, maar ook door de pers actief te benaderen. Dat heeft onder andere geleid tot veel positieve comments op Facebook en tot een onverwacht grote groei aan volgers op Instagram. We merkten online dat vooral de posts waarin de basis rond coeliakie werd uitgelegd, erg gewaardeerd werden (Like! Like! Like!). Daarnaast zijn veel volgers heel positief over de posts met interviews in pakkende quotes en portretfoto’s van mensen met coeliakie. De challenges die in het juninummer 2026 van Glutenvrij Magazine – het Doorgeef Magazine – zijn opgeworpen, vinden veel lezers ontzettend leuk en creatief. Vrienden, leden van een boekenclub en collega’s beloven een van de uitdagingen aan te gaan. We zijn benieuwd naar de (foto) verslagen! We kregen sowieso veel positieve reacties omdat we op deze manier aan meer bewustwording rond coeliakie werken. Dat gaan we vast wat vaker doen. Van het speciale themanummer zijn van de 1.000 extra exemplaren rond de 700 stuks uitgedeeld: 500 bestellingen via de webshop en nog een heleboel via mail of telefonisch aangevraagd of opgehaald. Blijf je ’m delen? Ga naar: begrijpjijglutenvrij.nl Glutenvrije kerstlunch Exclusief voor leden, hun familie en vrienden organiseert de NCV op ZATERDAG 12 DECEMBER 2026 weer de feestelijke Glutenvrije Kerstlunch. Geniet van een luxe warm en koud buffet én een heerlijk dessertbuffet. Allemaal volledig glutenvrij, met extra aandacht voor lactose-intolerantie en vegetarische opties. Inclusief drankjes. Je kunt je tickets kopen via www.glutenvrij.nl/kerstlunch. Mis dit gezellige, zorgeloze kerstuitje bij Van der Valk in Vianen niet! DOORGEEF MAGAZINE JE GROEIT ER NIET OVERHEEN! NEE, DIE ÉNE KRUIMEL MAG OOK NIET! #2 | JUNI 2026 MAGAZINE OVERAL INGREDIËNTEN CHECKEN! 01 Cover.indd 1 19-05-2026 21:06 8 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 NIEUWS

Een gezond microbioom is essentieel om gezond te blijven. Wanneer het microbioom uit balans wordt gebracht, kan dit spijsverteringsproblemen veroorzaken, soms tot chronische aandoeningen aan toe. Er zijn zelfs aanwijzingen dat een microbioom dat uit balans is, de kans op coeliakie kan vergroten. Samen met expert Hanna Simpson, onderzoeker en PhD-kandidaat, zochten wij voor je uit wat hierover bekend is. MICROBIOOM EN ONTSTAAN VAN COELIAKIE Wetenschappers vinden steeds vaker aanwijzingen dat het darmmicrobioom een rol kan spelen bij het ontwikkelen van coeliakie, en in hoe heftig symptomen worden. Er zijn bijvoorbeeld veranderingen in het microbioom ontdekt – zelfs vóór het ontstaan van coeliakie. Met andere woorden: het microbioom van mensen die later coeliakie ontwikkelen, kan er anders uitzien dan het microbioom van mensen die nooit coeliakie ontwikkelen. Waarom dit verschil bestaat, en of het invloed heeft op óf coeliakie ontstaat, daar wordt nog volop onderzoek naar gedaan. Het microbioom kan ook veranderen bij actieve coeliakie. Hiermee bedoelen we personen die gluten eten terwijl ze coeliakie hebben, bijvoorbeeld omdat coeliakie nog niet ontdekt is. Bij deze mensen zijn minder goedaardige bacteriën in het microbioom aanwezig, en meer bacteriën die niet bijdragen aan een goede gezondheid. Deze verstoorde balans zou symptomen zoals een opgeblazen gevoel, diarree en vermoeidheid kunnen verergeren. MICROBIOOM EN IMMUUNSYSTEEM Het microbioom speelt een rol bij de ‘training’ van het immuunsysteem. Er wordt dan ook gedacht dat het microbioom een rol zou kunnen spelen in het ontstaan van coeliakie. Eén theorie van hoe bacteriën invloed kunnen hebben op het ontstaan van coeliakie heet ‘moleculaire mimicry’. Dit houdt in dat bacteriën en virussen die infecties veroorzaken erg op gluten lijken. Om infecties te verhelpen en zelfs te voorkomen, traint het immuunsysteem zichzelf om te reageren op die virussen en bacteriën. Omdat eiwitten van virussen en bacteriën erg lijken op gluten, traint het immuunsysteem zichzelf ook per ongeluk om op gluten te reageren. Voor nu is dit nog een theorie en is er nog geen bewijs dat moleculaire mimicry ook echt plaatsvindt. Er is nog veel onderzoek nodig om precies te begrijpen welke rol bacteriën spelen bij het ontstaan van coeliakie. MICROBIOOM EN DE KANS OP COELIAKIE Het microbioom wordt op zijn beurt weer beïnvloed door een aantal zaken die in de eerste levensjaren kunnen verschillen. Daarom wordt onderzocht of deze zaken kunnen bijdragen aan de kans op coeliakie. Bijvoorbeeld: baby’s die vaginaal worden geboren krijgen andere bacteriën mee dan baby’s die via een keizersnede geboren worden. De invloed van timing van het introduceren van gluten op de kans op coeliakie is eveneens onderzocht. Het lijkt erop dat er een brede veilige periode bestaat waarin gluten kan worden geïntroduceerd, en dat timing alleen geen doorslaggevende factor is. Studies suggereren dat de genoemde verschillen in vroege levensjaren invloed kunnen hebben op de ontwikkeling van het immuunsysteem. Het zou kunnen dat die veranderingen in het immuunsysteem de kans op coeliakie kunnen beïnvloeden, maar dat is nog onduidelijk. MICROBIOOM EN GLUTEN Daar houdt de invloed van het microbioom niet op. De bacteriën in onze darmen helpen ons voedsel te verteren. Ze kunnen daardoor ook invloed hebben op hoe gluten wordt afgebroken. Sommige soorten bacteriën kunnen gluten in kleinere stukjes knippen. Er zijn aanwijzingen dat wanneer de samenstelling van het darmmicrobioom verandert, dit invloed kan hebben op het afbreken van gluten. Daardoor kan gluten op een iets andere manier worden afgebroken. In theorie kunnen daarbij stukjes gluten ontstaan die bij iemand met aanleg voor coeliakie sneller een immuunreactie uitlokken. WAT KUN JE ZELF DOEN? Er is geen twijfel mogelijk: wanneer je coeliakie hebt, moet je glutenvrij eten om gezond te blijven. Daar doen eventuele gevolgen voor het microbioom niets aan af. Maar het microbioom wordt wel door het glutenvrije dieet beïnvloed. In mensen met coeliakie en een glutenvrij dieet zijn doorgaans meer goede bacteriën in de darmen te vinden dan bij mensen die gluten eten en die coeliakie hebben. Dat is het goede nieuws. Sommige studies hebben ook aangetoond dat er minder goede bacteriën in de darmen aanwezig zijn wanneer je mensen met coeliakie op een glutenvrij dieet vergelijkt met mensen zonder coeliakie. Dit heeft met name te maken met vezels en andere prebiotica. Prebiotica zijn stoffen in voeding die niet door het lichaam worden afgebroken en gebruikt. Zij dienen als eten voor je microbioom. Het eten van voldoende vezels helpt om het microbioom divers en gezond te houden. Glutenvrij eten bevat vaak minder vezels dan een dieet met gluten. Het is dan ook belangrijk extra op vezels te letten. Wel is het goed om eerst te overleggen met een in het glutenvrije dieet gespecialiseerde diëtist voordat je je dieet aanpast.* Voor meer informatie kijk op glutenvrij.nl/microbioom * KIJK VOOR EEN BIJ ONS AANGESLOTEN DIËTIST OP: WWW.GLUTENVRIJ.NL/VIND-EEN-DIETIST 11 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 HOE HET MICROBIOOM COELIAKIE BEÏNVLOEDT EN ANDERSOM EEN BRUISENDE STAD VOL BEESTJES Je darmen vormen een thuis voor biljoenen wezentjes: bacteriën, schimmels en virussen. Dit zijn voor het merendeel ongevaarlijke, vaak zelfs nuttige levende wezens, die samen het microbioom vormen. Zie het als een bruisende stad vol microbeestjes, die je helpen eten te verteren, vitaminen te produceren, en je immuunsysteem te trainen. TEKST: LIEKE DILLEN EN HANNA SIMPSON

HOE ZIT DAT PRECIES: VOEDING EN EEN GEZOND(ER) DARMMICROBIOOM? Er bestaat helaas geen wonderproduct dat al je darmproblemen in één klap oplost. In je darmen leven triljoenen bacteriën en andere darmbewoners die samen je darmmicrobioom vormen en een belangrijke rol spelen bij je gezondheid. Hoe groter de variatie aan soorten, hoe veerkrachtiger je microbioom is. Al deze darmbewoners hebben wel de juiste voeding nodig om hun werk te doen. Met name vezels vormen een waardevolle brandstof voor de gunstige bacteriën. Zij helpen je microbioom gevarieerd en in balans te houden. Een gevarieerd en vezelrijk voedingspatroon is dus dé sleutel. MAKEN DE SLECHTE BACTERIËN IN JE DARMEN OOK GEBRUIK VAN JE VOEDING? Jazeker. In je darmen woont een complete samenleving. Naast al die nuttige organismen leven er ook minder gunstige bacteriën. Waar de goede bacteriën opbloeien van gezonde voeding boordevol vezels, zijn de minder goede darmbewoners juist dol op suiker. Wanneer je voedingspatroon veel suiker bevat, geef je deze ongewenste bacteriën ruim baan om te groeien. Wil je de goede bacteriën de overhand laten houden? Dan is het zaak om de ‘slechte’ bacteriën minder te voeden (of liever helemaal niet). Eet je minder toegevoegde suikers, dan geef je ze geen extra voeding en help je de balans in je darmen op natuurlijke wijze te herstellen. DOE DIT VOORAL WEL Eet zo veel mogelijk verschillende plantaardige producten Elke groente, fruitsoort, graansoort, peulvrucht, noot of zaad bevat andere vezels en voedingsstoffen. Door regelmatig af te wisselen, voed je verschillende soorten darmbacteriën. Kies voor vezelrijke, glutenvrije producten Denk aan gecertificeerde glutenvrije haver, boekweit, quinoa, zilvervliesrijst, teff en sorghum. Ook peulvruchten, noten, zaden, groenten en fruit leveren waardevolle vezels. Bouw de hoeveelheid vezels rustig op. Eet je momenteel weinig vezels? Voeg dan stap voor stap meer vezelrijke producten toe. Zo krijgen je darmen de tijd om eraan te wennen en verklein je de kans op extra gasvorming of een opgeblazen gevoel. Drink voldoende Vezels hebben vocht nodig om hun werk goed te kunnen doen. Zie ze als sponsjes. Ze nemen vocht op, zetten je darmen aan het werk en geven je ontlasting een goede structuur. Zorg daarom dat je gedurende de dag voldoende water, thee of andere ongezoete dranken drinkt. Varieer binnen elke productgroep Kies niet elke dag voor dezelfde groente of dezelfde glutenvrije graansoort. Wissel af tussen verschillende kleuren, soorten en bereidingswijzen. Kies regelmatig voor puur en onbewerkt Aardappelen, groenten, fruit, peulvruchten, noten, zaden en van nature glutenvrije granen bevatten vaak meer vezels dan sterk bewerkte glutenvrije vervangingsproducten. > > > > > LEES MEER OVER HET DARMMICROBIOOM OP GLUTENVRIJ.NL/ MICROBIOOM GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 13 WAT JE ZELF KUNT DOEN voor je microbioom DE WETENSCHAP IS HARD OP ZOEK NAAR ANTWOORDEN RONDOM COELIAKIE, HET MICROBIOOM EN VOEDING. HET IS SUPERINTERESSANT HOE DEZE DRIE ELEMENTEN VOORTDUREND OP ELKAAR INSPELEN. EEN GEZOND DARMMICROBIOOM SPEELT EEN CRUCIALE ROL BIJ JE ALGEHELE GEZONDHEID, DUS WAT KUN JE AANPASSEN IN DE KEUKEN? DIËTISTEN UIT HET COELIAKIE DIËTISTENNETWERK BEANTWOORDEN DE BELANGRIJKSTE VRAGEN OVER VOEDING EN HET MICROBIOOM IN JE DARMEN.

CREATIEF MET PEULVRUCHTEN Peulvruchten zijn ontzettend voedzaam en vezelrijk. Ben je er niet zo dol op? Je kunt ze heel gemakkelijk ‘verstoppen’ in deze recepten. Zelfs een paar eetlepels door de maaltijd, is al een mooie eerste stap: • CHOCOLADESMOOTHIE Pureer 1 banaan, 100 gram afgespoelde zwarte bonen, 1 eetlepel cacao, 3 tot 4 eetlepels glutenvrije havermout en 250 ml ongezoete sojadrink. Je krijgt een romige smoothie waarin je de bonen niet proeft! • ROMIGE PASTASAUS Pureer witte bonen door je favoriete tomatensaus. Het maakt de saus romig zonder dat je room nodig hebt, en voegt vezels en eiwitten toe. • PEULVRUCHTEN IN JE SOEP Maak bijvoorbeeld een rode linzensoep of pureer witte bonen door een tomatensoep. Zo krijgt de soep een romige structuur zonder dat je room nodig hebt. Een handje geroosterde kikkererwten over de soep geeft de bite van croutons. • TRAYBAKE UIT DE OVEN Verdeel courgette, tomaat, paprika en kikkererwten over een bakplaat. Besprenkel met olijfolie, knoflook en kruiden, en rooster 30 minuten op 180 °C. Maggy Owel, Pauline Kortbeek en Esmée Borgts hebben bijgedragen aan dit artikel. Ze zijn alle drie aangesloten bij het diëtistennetwerk van de NCV. Maggy Owel Enschede dietistenpraktijkenschede.nl Esmée Borgts Soest voedingsportenleefstijl.nl en glutenvrijadvies.nl Pauline Kortbeek Hengel, de-eetmevrouw.nl 15 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 WAT IS PRECIES HET VERSCHIL TUSSEN PROBIOTICA EN PREBIOTICA? Probiotica zijn levende micro-organismen, meestal bacteriën, die in de juiste hoeveelheid een gezondheidsvoordeel kunnen geven. Ze zijn te koop als capsules, poeders of yoghurtdrankjes. Het effect is afhankelijk van de specifieke bacteriestam, de dosering en de klacht waarvoor ze worden gebruikt. Niet ieder product met levende bacteriën is automatisch een bewezen probioticum. Prebiotica zijn geen bacteriën, maar onverteerbare vezels die dienen als ‘voeding’ voor de nuttige bacteriën in je darmen. Ze komen van nature voor in onder andere ui, knoflook, prei, witlof, asperges, zoete aardappel, banaan, peulvruchten en glutenvrije haver. Prebiotica zijn ook verkrijgbaar als supplement of kunnen aan producten worden toegevoegd, maar je kunt ze dus ook uit je voeding halen. HOE KRIJG JE VOLDOENDE VEZELS BINNEN BIJ EEN GLUTENVRIJ DIEET? In de praktijk is het voor vrijwel iedereen best een uitdaging om genoeg vezels te eten. De algemene aanbeveling is 30 tot 40 gram per dag. Veel kant-en-klare glutenvrije vervangers zijn gemaakt van zetmelen (zoals aardappel-, rijst- of tapiocazetmeel) die nauwelijks vezels en voedingsstoffen bevatten. Het mooist is om je vezels direct uit onbewerkte basisproducten te halen: • Peulvruchten: linzen, kikkererwten en zwarte, bruine of witte bonen zitten boordevol vezels en plantaardige eiwitten. Ook sojabonen en afgeleiden zoals edamame, tofu en tempeh zorgen voor variatie (waarbij hele bonen meer vezels bevatten dan verwerkte producten zoals sojadrink). • Glutenvrije (pseudo)granen: kies voor volkoren varianten zoals gecertificeerde glutenvrije havermout, zilvervliesrijst, boekweit, quinoa, teff, gierst, sorghum en amarant. • Noten, zaden en pitten: een handje ongezouten noten of een lepel chiazaad, gebroken lijnzaad, pompoenpitten of zonnebloempitten geeft elke maaltijd een snelle vezelboost. • Groenten met prebiotische eigenschappen: zoete aardappel, witlof, ui, knoflook, prei, asperges en artisjok bevatten vezels die specifieke darmbacteriën als voeding gebruiken. Eet je deze producten? Dan ondersteun je de groei en activiteit van gunstige bacteriën in je darmen. • Fruit en gefermenteerde voeding: eet fruit bij voorkeur in zijn geheel in plaats van als sap, zodat de vezels behouden blijven. Vul dit eventueel aan met yoghurt met levende culturen, kefir, zuurkool of tempeh. Deze zorgen voor extra variatie.

Lidy (82) uit Vianen is samen met haar kleindochters Charlotte (26) en Anouk (29) naar het Van der Valk Hotel gekomen, de locatie van deze Glutenvrije Dag in Vianen. Kleindochters en oma hebben alle drie coeliakie. Voor het gezellige dagje uit kwam Charlotte uit Amsterdam en Anouk is uit Zwolle afgereisd. Lidy: ‘Ik heb al dertig jaar coeliakie, het komt van mijn kant. Mijn moeder had het waarschijnlijk ook. Ik kom hier kijken welke nieuwe producten er zijn’, vertelt ze terwijl ze met Charlotte en Anouk in de rij voor de glutenvrije kibbeling gaat staan. De ochtend is nog niet voorbij en de tassen van Marene (27) en echtgenoot Kevin (29) uit Veenendaal zitten al bijna vol. Marene: ‘Wij komen elk jaar, vooral om glutenvrije producten te kopen. Ik hoopte vooral op lekkere broodjes, croissants en lekkers.’ Nee, echtgenoot Kevin eet niet glutenvrij. Het was best lastig in het begin, geeft hij toe, maar inmiddels draait hij ook zijn hand niet om voor het ontcijferen van etiketten op producten. SAMEN MET OMA EEN GLUTENVRIJ DAGJE UIT Esmee (7) mag vandaag ‘alles op de markt’ eten en ze is daar zichtbaar blij mee. ‘Ik mag lekkere dingetjes proeven’, zegt ze vergenoegd. Esmee heeft net een kaasstengel gegeten, en moeder Ilse heeft alvast lekkere donuts gekocht. ‘We komen elk jaar en dat is een feestdag voor Esmee’, vertelt Ilse. ‘Ook dat ze naar de kinderopvang mag, want daar kan ze knutselen en koeken versieren.’ TASSEN VOL LEKKERS LEKKER ONBEZORGD POFFERTJES ETEN 17 MET ZO’N 1.600 BEZOEKERS WAS DE GLUTENVRIJE DAG IN VIANEN 8 MEI JL. WEER EEN SUCCES! ER WAS VOOR ELK WAT WILS MET RUIM DERTIG LEVERANCIERS, DRIE FOODTRUCKS, EEN UITGEBREID WARM EN KOUD LUNCHBUFFET, KINDERACTIVITEITEN, BAKWORKSHOPS EN ZESTIEN LEZINGEN. TIJDENS DEZE JAARLIJKSE LEDENDAG VAN DE NEDERLANDSE COELIAKIE VERENIGING SPRAKEN WE ENKELE ENTHOUSIASTE LEDEN. GLUTENVRIJE DAG VIANEN Met vader Marcel hoopt Jelle (13) uit Hoofddorp vooral ‘een leuke dag te beleven. Ik vind het altijd leuk en gezellig tijdens de Glutenvrije Dag, allemaal lekkere dingen proeven’, zegt hij. Wat vader en zoon heb- ben gekocht? Hij opent de tas en somt op: ‘Crackers, een appelflap, roombotercroissants.’ ‘Het is ook altijd feest als hij naar een glutenvrij kinderkamp gaat’, vertelt vader Marcel. TEKST EN FOTOGRAFIE: ANNETTE KARIMI SAMEN SMULLEN, SOCIALIZEN, SHOPPEN Anouk (21) en Michel (20) komen uit Zeewolde en zijn poffertjes aan het eten. Anouk eet glutenvrij en het leukst vindt ze vandaag: ‘Lekker alles proberen en alles eten, al die mogelijkheden. Hier zijn wat meer dingen dan in de supermarkt. Vooral de glutenvrije taartjes, die vind je niet in de supermarkt.’ Vriend Michel: ‘Ik vind het niet moeilijk dat Anouk coeliakie heeft, in de loop van de tijd ben ik eraan gewend geraakt.’ Anouk: ‘We zijn laatst naar Parijs gegaan en hij heeft alles geregeld, alle glutenvrije restaurants en eettentjes.’ Elly (78) uit Vlissingen is met haar partner Willem gekomen. Ze hebben in de buurt overnacht, zodat ze ’s ochtends op hun gemak naar het Van der Valk Hotel konden komen. Het is de eerste keer dat ze naar de Glutenvrije Dag komt nadat ze twee jaar geleden ontdekte dat glutenvrij eten haar enige optie was. ‘Ik was altijd erg ziek, ik heb vaak in het ziekenhuis gelegen, ook in het buitenland, dus ik ben dolblij dat ik nu weet wat ik heb.’ De markt met vele glutenvrije producten is wel een beetje overweldigend. ‘Ik weet niet waar ik moet kijken’, lacht ze. WE HEBBEN IN DE BUURT OVERNACHT. ECHT EEN UITJE! 16 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026

Bouillonblokjes in maaltijdpakket Er zijn verschillende maaltijdpakketten verkrijgbaar waar ‘glutenvrij’ op staat. In het pakket zitten bijvoorbeeld groenten, een zakje rijst en een bouillonblokje. Als je dat ogenschijnlijk zelfde bouillonblokje in een doosje zou kopen, staat op de verpakking de kruisbesmettingswaarschuwing ‘kan glutenbevattende granen bevatten’. Hoe kan dit? Hoe kan er op zo’n maaltijdpakket ’glutenvrij’ staan terwijl er toch een bouillonblokje in zit met een kruisbesmettingswaarschuwing? Het lijkt tegenstrijdig, maar het klopt wel. De verklaring zit in de manier waarop deze producten beoordeeld worden. Het gaat erom of er in het totaalproduct een kans is dat er meer dan 20 mg/kg gluten in zit. Bij een maaltijdpakket is dat bijvoorbeeld de hele pan soep die je ermee maakt. Je kunt je voorstellen dat de concentratie van ingrediënten van het bouillonblokje dan erg is verminderd en dat er geen risico bestaat dat de uiteindelijke soep meer dan 20 mg/kg gluten bevat. Daarom mag het eindproduct als glutenvrij worden aangeduid. Bij een los bouillonblokje wordt er alleen naar het bouillonblokje gekeken. Het product dat verkocht wordt is een blokje, geen soep. Als er een kans bestaat dat het blokje meer dan 20 ppm gluten bevat, staat er een kruisbesmettingswaarschuwing op. Ook al gebruik je in de praktijk maar een deel van dat blokje in een grotere bereiding, voor de etikettering telt het product zelf. Kort gezegd: zowel bij het bouillonblokje in een maaltijdpakket als bij een los blokje geldt dezelfde grens van 20 ppm, 20 mg per kilo product. Het verschil zit in het beoordelings- moment. Bij een maaltijdpakket wordt gekeken naar het eindgerecht zoals dit wordt geconsumeerd, terwijl bij een los bouillonblokje gekeken wordt naar het product in zijn oorspronkelijke vorm. Meer kruisbesmettingswaarschuwingen op etiketten op www.glutenvrij.nl/kruisbesmettingswaarschuwing ZIJN GNOCCHI GLUTENVRIJ? Gnocchi zijn zachte, deegachtige bolletjes uit de Italiaanse keuken. Je spreekt gnocchi uit als ‘njok-kie’. Ze lijken een beetje op pasta, maar worden meestal gemaakt van aardappel, bloem en soms ei. Ze bestaan in verschillende varianten: vers of houdbaar en naturel of met een vulling. En ook glutenvrij en glutenvol. Het hoofdbestanddeel is aardappel en zolang daar geen glutenbevattende ingrediënten aan toegevoegd worden (zoals bijvoorbeeld tarwebloem), dan heb je gnocchi die op ingrediënt-niveau glutenvrij zijn. Maar zoals bij alle producten die op ingrediënt-niveau glutenvrij zijn, bestaat de kans dat ze glutenvol worden, omdat de receptuur verandert. Onlangs was dit aan de hand bij de gnocchi van Albert Heijn. Lange tijd waren die op ingrediënt-niveau glutenvrij, maar op enig moment is de receptuur veranderd. Er wordt nu tarwebloem aan toegevoegd en daarmee is het geen glutenvrij product meer. Oppassen dus. Ons advies: kijk producten, waarvan je ooit hebt gezien dat ze op ingrediënt-niveau glutenvrij zijn, toch geregeld na. Het kan maar zo zijn dat je eerder het etiket goed bekeken hebt en je deze producten inmiddels automatisch in je boodschappenkarretje zet. Daar kan het dus misgaan. Gelukkig zijn er wel gnocchi met het Crossed Grain keurmerk verkrijgbaar, bijvoorbeeld van het merk De Cecco, Rummo en Schär. En je kunt ze ook zelf maken. Bijvoorbeeld met dit recept op glutenvrij.nl/gnocchi. 19 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 Heb je een vraag over een product? Schrijf naar: redactie @glutenvrij.nl Darmherstel versnellen door probiotica? KUN JE HET DARMHERSTEL NA DE DIAGNOSE COELIAKIE VERSNELLEN DOOR PROBIOTICA TE NEMEN? HET KORTE ANTWOORD LUIDT: IN THEORIE KAN DAT, MAAR ER IS NOG GEEN WETENSCHAPPELIJK BEWIJS DAT HET OOK ECHT WERKT BIJ COELIAKIE. Probiotica bevatten nuttige bacteriën. Als je naast het nemen van probiotica genoeg vezels eet, maken deze bacteriën speciale stoffen aan (korte-keten vetzuren). Deze stoffen zijn een soort brandstof voor je darmen. Zo kunnen bacteriën helpen de darmwand te herstellen en je afweersystemen te ondersteunen. Wat hierbij een belangrijke kanttekening is, is dat onderzoekers vooral weten hoe dit werkt in de dikke darm. Maar coeliakie beschadigt juist de dunne darm. En daar is helaas nog bijna geen onderzoek naar gedaan. Er zijn wel een paar onderzoeken gedaan naar probiotica bij coeliakie. De resultaten daarvan verschillen heel erg. Dat komt onder andere omdat het ene probioticum het andere niet is. In de toekomst hopen we ‘precisie-probiotica’ te krijgen: bacteriën die speciaal zijn uitgekozen voor één specifiek probleem. Nu NOTA VOOR MEDISCHE VERKLARING Heb je, bijvoorbeeld voor op reis, een medische verklaring of medicijnverklaring nodig die ondertekend is door je huisarts? Dan is het goed om te weten dat dit geen vergoede zorg is. Je zorgverzekeraar betaalt hier niet voor, waardoor de huisarts de bestede tijd rechtstreeks bij jou in rekening mag brengen. Hoeveel je betaalt, hangt af van de tijd die de huisarts nodig heeft om het formulier in te vullen. De arts gebruikt hiervoor vastgelegde tarieven. In de praktijk brengt lang niet elke huisarts deze tijd in rekening. Krijg je wel een nota? Dan klopt dit; de huisarts mag dit doen. Krijg je geen nota? Dan heeft jouw huisarts ervoor gekozen om deze tijd niet aan jou door te berekenen. Vraag voor de zekerheid vooraf even bij je eigen praktijk hoe je arts hiermee omgaat. is dat nog niet zo. Daar komt ook bij dat de probiotica die gebruikt zijn in het onderzoek, niet hetzelfde zijn als de probiotica die we in de winkel kunnen kopen. Over het algemeen zijn probiotica veilig. Maar als je darmen heel erg ontstoken zijn (bijvoorbeeld als de darmvlokken nog ernstig beschadigd zijn vlak na de diagnose), kan dit anders zijn. Ons advies is: overleg altijd eerst met je behandelend arts of en wanneer je probiotica kunt gaan gebruiken. Met een gezond voedingspatroon kom je ook al ver. Een (coeliakie) diëtist kan je hier ook mee helpen. Diëtisten die zijn aangesloten bij het Coeliakie Diëtisten Netwerk, kun je vinden op: www.glutenvrij.nl/ vind-een-dietist. 18 UITGEZOCHT GLUTENVRIJ OKTOBER 2026

MEDICIJNEN Het is één van de belangrijkste vragen rondom coeliakie: wanneer komt er een medicijn? Frits Koning, expert in coeliakie en het immuunsysteem, houdt de ontwikkeling van medicijnen in de gaten en heeft hier op de Glutenvrije Dag meer over verteld. De afgelopen jaren zijn meerdere medicijnen getest. Helaas liepen veel onderzoeken naar deze medicijnen spaak. Veel mogelijke medicijnen werken niet zo goed als verwacht. Ook zijn veel medicijnen te duur, zeker vergeleken met het glutenvrije dieet. Niet per se voor de persoon met coeliakie, maar wel voor de samenleving. Een zorgverzekeraar heeft bijvoorbeeld niet veel interesse in het vergoeden van een medicijn wanneer er een (voor hen) gratis alternatief is. Het glutenvrije dieet is veilig, relatief goedkoop en enorm effectief. Toch wordt er nog steeds onderzoek gedaan naar nieuwe medicijnen. Ook omdat dat voor farmaceuten interessant is vanwege het grote aantal mensen met coeliakie. Het zal wel nog een lange tijd duren voordat er iets op de markt komt. Om een medicijn voor coeliakie te ontwikkelen, helpt het om beter te weten hoe coeliakie ontstaat. Een minidarm op een chip moet daarmee helpen, vertelde Joram Mooiweer, promovendus bij het UMCG. Vorig jaar won hij de NCV-stimuleringsprijs. Samen met zijn team heeft hij een minidarm op een chip gemaakt, slechts een paar centimeter groot, die tot in de kleinste details de werking van de dunne darm van een coeliakiepatiënt nabootst. Nu is het zaak de minidarmen van mensen met én zonder coeliakie met elkaar te vergelijken. “Er breken spannende tijden aan”, zegt Joram Mooiweer daarover. ZORG Ook aan de zorg voor mensen met coeliakie wordt gewerkt. Madeleine Mosterd, promovendus bij het AmsterdamUMC, gaat binnen het project ‘Grip op coeliakie’ beter in kaart brengen welke zorg en welke onderzoeken er nu eigenlijk nodig zijn bij controle. Komt botontkalking bijvoorbeeld wel vaak genoeg voor om standaard een test te doen voor botdichtheid bij controles? In het Coeliac@home project staat de zorg voor kinderen met coeliakie centraal. Door het gebruiken van een app is het misschien binnenkort niet meer nodig om naar het ziekenhuis te gaan voor controle. Daarnaast kan de zorg voor kinderen met coeliakie afgestemd worden op de behoeften van het kind zelf. Er kunnen bijvoorbeeld vragen worden gesteld aan verpleegkundigen, en er zal veel informatie te vinden zijn in de app. Ook wordt gekeken of bloedonderzoek thuis kan worden gedaan. Zo werken Madeleine Mosterd en Fleur Porskamp, promovendus aan het Rijnstate Ziekenhuis en betrokken bij Coeliac@home, beiden aan zorg die zo goed mogelijk past bij de persoon met coeliakie. Daarnaast wil Madeleine artsen meer houvast geven over hoe zij coeliakiepatiënten in de toekomst het beste kunnen herkennen. Haar onderzoek moet vaststellen hoeveel mensen in ons land coeliakie hebben zonder dat te weten en waarom coeliakie bij hen niet is ontdekt. Wellicht ontdekt Madeleine hiermee nieuwe symptomen of waarschuwingssignalen voor coeliakie. Dat is belangrijke informatie die gebruikt kan worden voor het eerder opsporen van mensen met coeliakie. DOOR HET GEBRUIKEN VAN EEN APP IS HET MISSCHIEN BINNENKORT NIET MEER NODIG OM NAAR HET ZIEKENHUIS TE GAAN VOOR CONTROLE HET GLUTENVRIJE DIEET IS VEILIG, RELATIEF GOEDKOOP EN ENORM EFFECTIEF 21 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 HEB JE DE INHOUDELIJKE LEZINGEN TIJDENS DE GLUTENVRIJE DAG GEMIST? OF WIL JE DE INFORMATIE NOG EENS IN VOGELVLUCHT TERUGLEZEN? HIER VIND JE EEN SAMENVATTING VAN EEN AANTAL PRESENTATIES VAN DIE DAG. TEKST: LIEKE DILLEN EN TINE AARSEN Coeliakie van alle kanten belicht TERUGBLIK LEZINGEN GLUTENVRIJE DAG

NEUROLOGISCHE KLACHTEN Wetenschappers zoals Madeleine ontdekken steeds meer klachten die bij coeliakie horen. Sommige mensen vragen zich daarom af of je ook neurologische klachten kunt krijgen door coeliakie. Zo wordt er weleens gevraagd naar glutenataxie. Dit is een bewegingsstoornis waarvan het vermoeden was dat deze met gluten te maken zou hebben. Daarover heeft Gerd Bouma, MDL-arts en professor aan het AmsterdamUMC, een geruststellende boodschap. In Nederland is uitgebreid onderzoek naar glutenataxie gedaan. Jarenlang zijn mensen met een vermoeden van deze aandoening onderzocht. Maar glutenataxie is nog nooit officieel in Nederland vastgesteld. De onderzochte mensen hadden vaak een andere, onontdekte vorm van ataxie. De paar mensen bij wie nog steeds geen oorzaak ontdekt kon worden hadden altijd ‘refractaire coeliakie’ (zie hiernaast). Zij waren dus niet de doorsnee persoon met coeliakie. Bovendien kon niet worden aangetoond dat de neurologische aandoening met coeliakie te maken had. Over andere neurologische problemen is helaas nog minder bekend. Artsen horen wel vaak dat mensen met coeliakie na het binnenkrijgen van gluten last hebben van bijvoorbeeld hersenmist of hoofdpijn. Hoe dit veroorzaakt wordt, is nog onduidelijk. REFRACTAIRE COELIAKIE Hoe zit het dan met refractaire coeliakie, een ernstige vorm van coeliakie waarbij het glutenvrije dieet niet meer helpt? Ook daarover kwam MDLarts Gerd Bouma met een geruststelling: dit komt bijna niet voor. Van de 10.000 personen met coeliakie ontwikkelt er per jaar maar één refractaire coeliakie. Dit zijn bijna altijd mensen die lang hebben rondgelopen met onontdekte coeliakie, en dus heel lang gluten hebben gegeten. Maar er zijn ook heel veel mensen die lang met onontdekte coeliakie rond hebben gelopen die géén refractaire coeliakie ontwikkelen. Waarom juist die ene persoon van de tienduizend mensen wel refractaire coeliakie krijgt, is nog onbekend. Eens in de zoveel tijd gluten binnenkrijgen verhoogt je kans op refractaire coeliakie in elk geval niet. Hoe zit het dan met mensen die buikklachten blijven houden, ondanks een strikt glutenvrij dieet? Tom van Gils doet onderzoek naar aandoeningen van de hersen-darm-as, ook wel functionele buikklachten of in het Engels DGBI genoemd. Dit is een verzamelnaam voor aandoeningen waarbij de communicatie tussen de darmen en de hersenen wordt verstoord, zoals chronische verstopping, chronische bovenbuikklachten of prikkelbaredarmsyndroom. Tom onderzoekt of DGBI meer voorkomen bij mensen met coeliakie ten opzichte van mensen zonder coeliakie. Het hebben van een DGBI zou namelijk een verklaring voor restklachten kunnen zijn. Waar DGBI door worden veroorzaakt, is nog onduidelijk. DGBI zijn wel te behandelen, met medicatie, dieet en psychologische behandelingen. Als restklachten bij mensen met coeliakie komen door een DGBI, zou je dit dus mogelijk kunnen behandelen. De presentaties vind je op www.glutenvrij.nl/ncv-presentaties REFRACTAIRE COELIAKIE KOMT BIJNA NIET VOOR HET HEBBEN VAN DGBI ZOU EEN VERKLARING VOOR RESTKLACHTEN KUNNEN ZIJN 22 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 ‘Wil je hoofdredacteur worden van Glutenvrij Magazine?’ Tien jaar geleden kreeg ik die vraag vanuit de NCV. Ik was dagbladjournalist en gespecialiseerd in het thema gezondheid. Deze prachtige kans pakte ik met beide handen aan. Ik dook in de wereld van gluten en genen, en in die van NCV-leden. Voor de omslaginterviews van het blad zag ik alle uithoeken van het land. ‘Want jullie zijn wel een beetje op de Randstad gericht’, klonk destijds een licht verwijt aan het adres van de redactie. Een van de eerste coverinterviews deed verslag van een gezin in Zeeland. Een ander interview voerde naar een dorpje in het uiterste noordoosten van het land. Drie treinen, een streekbus en een kwartiertje lopen verder, brachten me na ruim 2,5 uur bij een jong gezin: de moeder had onlangs de diagnose coeliakie gekregen. Overal in het land ging letterlijk de voordeur open en deelden leden hun persoonlijke ervaringen. Een tijd lang schoof ik zelfs aan voor het glutenvrije avondeten. Moeders, vaders, zussen, broers, opa’s, oma’s, vrienden, studenten; geen verhaal was hetzelfde. Behalve dat iedereen gebonden was aan een levenslang glutenvrij dieet. Op de Glutenvrije Dag – wat een feest elke keer! – in Vianen, stonden de gezellige ontmoetingen met leden centraal. Het contact met de (vele) vrijwilligers bleek eveneens van onschatbaar belang. Voor mij waren zij ‘de vuurtorens in het land’. Zij vertelden wat er in de regio leefde onder de leden, en waar de redactie aandacht aan moest besteden. ‘Annette, weet je waar je eens over moet schrijven…?’ Of: ‘Ik ken iemand die je echt moet interviewen!’ Ruim zes jaar geleden was het tijd om het ledenblad een ander uiterlijk te geven. Het was een spannende tijd waarna een drastische metamorfose volgde. Het blad van destijds werd omgetoverd tot een eigentijds magazine. De NCV-leden waren (gelukkig) alom enthousiast. ‘Ik leg ’m nu zelfs op mijn werk neer’, en ‘Ik ben supertrots op mijn blad’, schreven ze. In de afgelopen tien jaar is gelukkig meer veranderd, zoals de toegenomen beschikbaarheid van glutenvrije producten. Er is zeker meer (maar nog altijd te weinig) begrip gekomen voor mensen met coeliakie. Een samenleving waarin glutenvrij eten buiten de deur ‘normaal’ is, is helaas nog altijd toekomstmuziek. Nog liever had ik het nieuws gebracht waar velen op hopen, namelijk wat de oorzaak is van deze auto-immuunziekte. En hoe deze is te genezen. Zover is het nog niet. Het is nu wel de tijd om het stokje door te geven aan mijn opvolger Margreet. Vanuit de grond van mijn hart dank ik iedereen voor zijn en haar openheid en medewerking aan het leukste ledenmagazine van Nederland. Alle goeds! Annette Karimi AFSCHEID ANNETTE KARIMI Tien jaar hoofdredacteur van het leukste ledenblad 23 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026

WETENSCHAP KORT Groen in de buurt en de kans op coeliakie EEN GROENE BUURT ZORGT VOOR EEN GROTERE KANS OP COELIAKIE. DAT KLINKT GEK, TOCH? EN TOCH LIJKT DAT ZO TE ZIJN - IN IEDER GEVAL IN EEN STREEK IN ZWEDEN. Het gaat om de regio Skåne, in het zuiden van het Scandinavische land. Onderzoekers hebben daar gekeken of de nabijheid van het platteland of van bossen bij woonbuurten de kans op coeliakie beïnvloedt. In totaal zijn 2.535 kinderen van 3, 9 en 15 jaar met een genetische aanleg voor coeliakie onderzocht. Bij de kinderen van 3 en 9 jaar oud was de kans op coeliakie ongeveer 1,5 keer zo hoog als zij dichter bij het platteland of bij de bossen woonden. Omgeving De kans is natuurlijk klein dat begroeiing direct coeliakie veroorzaakt. Dit soort onderzoek geeft wel aan dat je omgeving een indirect effect kan hebben op de kans op het ontwikkelen van coeliakie. Welke specifieke dingen in je omgeving dit doen, is niet duidelijk. Het zou bijvoorbeeld zo kunnen zijn dat je anders eet als je in een bepaald gebied woont. Of dat je daar eerder met bepaalde bacteriën of virussen in aanraking komt. Kortom: je hoeft niet te verhuizen om de kans op coeliakie te verminderen. Wat je dan wel moet vermijden - als er al iets is? Daar wordt nog volop onderzoek naar gedaan. www.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42021538 Stofjes van bacteriën breken mogelijk gluten af Onderzoekers hebben bacteriën gevonden die stofjes maken die mogelijk gluten kunnen afbreken. Daarnaast hebben deze wetenschappers een manier gevonden om dit soort stofjes sneller te kunnen onderzoeken. Ze gebruiken daarvoor een door hen ontwikkeld computerprogramma. Zo kunnen zij ook sneller onderzoeken wélke bacteriën misschien kunnen helpen bij het afbreken van gluten, zodat het immuunsysteem niet kan reageren op de overgebleven stukjes gluten. Bacteriën, of stofjes gemaakt door de bacteriën, zouden zo ingezet kunnen worden om coeliakie te voorkomen, of om symptomen te verminderen bij het per ongeluk binnenkrijgen van gluten. Onvoorspelbaar Hoewel een computerprogramma heel nauwkeurig kan zijn, is het lichaam soms onvoorspelbaar. Als bacteriën daarom volgens het computerprogramma stofjes kunnen maken die helpen bij het afbreken van gluten, dan zal er eerst gekeken moeten worden of die stofjes dat ook doen in het lichaam. Daar zal nog een hele lange tijd én een hele hoop technische ontwikkeling voor nodig zijn. Toch zou dit een mogelijkheid kunnen zijn om symptomen te verbeteren, of coeliakie zelfs te voorkomen. De tijd zal het leren. www.journals.asm.org/doi/10.1128/spectrum.03214-25 24 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 Meer wetenschap vind je op www.glutenvrij.nl/ wetenschap Hoewel daar nog steeds geen duidelijk antwoord op is, zou een recent onderzoek uit India wel een richting kunnen bieden voor toekomstig onderzoek. Daar hebben onderzoekers namelijk in het bloed, de urine, en biopten van de darmen gekeken naar heel veel verschillende stofjes met heel veel verschillende functies. Ze hebben gekeken of deze stofjes meer of minder aanwezig zijn bij eerstegraads familieleden zonder coeliakie, vergeleken met hun familieleden mét coeliakie en in vergelijking met mensen zonder coeliakie in de familie. Stofjes Wat blijkt nu: een aantal stofjes is inderdaad meer aanwezig bij de eerstegraads familieleden, vergeleken met beide andere groepen. Het gaat om stofjes die helpen om immuunreacties te verminderen en om stofjes die de darmen minder doorlaatbaar maken. Ontwikkeling van coeliakie voorkomen Dit geeft meer informatie over waarom de ene persoon wel coeliakie ontwikkelt, en de andere niet. Maar het geeft ook aanwijzingen voor het ontwikkelen van mogelijke medicijnen. Als deze stofjes inderdaad het ontwikkelen van coeliakie voorkómen, zou je er misschien voor kunnen zorgen dat deze stofjes meer aangemaakt worden in je darmen. Dit zou voor mensen met genetische aanleg voor coeliakie misschien zelfs kunnen voorkomen dat zij coeliakie ontwikkelen. Verder onderzoek moet nog gedaan worden, maar wie weet! www.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42021538 Wél de genen geen coeliakie GENEN BEPALEN VOOR EEN GROOT DEEL OF JE COELIAKIE KRIJGT OF NIET. HEB JE BEPAALDE GENEN NIET, DAN KUN JE OOK GEEN COELIAKIE ONTWIKKELEN. HEB JE DEZELFDE GENEN WEL, DAN WIL DAT NIET ZEGGEN DAT JE OOK ECHT COELIAKIE ONTWIKKELT. HET KAN DAN OOK ZIJN DAT EERSTEGRAADS FAMILIELEDEN ZOALS OUDERS, ZUSSEN, BROERS EN KINDEREN, WEL DE ‘JUISTE’ GENEN HEBBEN, MAAR GEEN COELIAKIE. MAAR HOE KAN DAT EIGENLIJK? 25 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026

NINKE VAN LIEMPD IS SENIOR CATEGORY MANAGER BIJ SUPERMARKTKETEN JUMBO. ZE IS ONDER MEER VERANTWOORDELIJK VOOR HET ASSORTIMENT GLUTENVRIJE PRODUCTEN. ONLANGS IS HET AANBOD UITGEBREID VAN 110 NAAR 140 PRODUCTEN. EEN GROEI VAN 27%. OP HET KANTOOR IN VEGHEL VERTELT ZE HOE ZO’N ASSORTIMENTSVERANDERING TOT STAND KOMT. TEKST: MARGREET FEENSTRA 1. WAT DOE JE ALS CATEGORY MANAGER BIJ JUMBO? Je bent in feite regisseur van een bepaalde productcategorie. Het assortiment in een supermarkt verandert voortdurend. Meestal zijn het kleine wijzigingen binnen een productgroep, maar af en toe voeren we ‘groot onderhoud’ uit. Dat is extra leuk, want dan gaan we het hele schap opnieuw indelen. Dat hebben we onlangs gedaan voor de glutenvrije producten. Deze categorie is uitgebreid van gemiddeld twee planken van een meter breed in de winkels, naar minimaal vier. In Jumbo supermarkten met het volledige assortiment glutenvrije artikelen, vind je nu tot zelfs 28 planken aan glutenvrije producten. 2. HOE KOM JE ALS SUPERMARKT TOT DIT GLUTENVRIJE ASSORTIMENT? We willen voor elk eetmoment op de dag iets te kiezen aanbieden: van ontbijt, lunch en diner tot zoete en hartige tussendoortjes. Ook vinden we het belangrijk om verschillende doelgroepen te bedienen. Als je coeliakie hebt, en je wilt als middelbare scholier met je vrienden in de pauze iets lekkers halen, dan is het fijn als je bijvoorbeeld ook kunt kiezen uit een glutenvrije roze koek, een brownie of mini cheese biscuits. Daarnaast kijken we naar een evenwichtige verdeling van A-merken en huismerken, zodat er prijstechnisch ook iets te kiezen valt. Daarom hebben we bijvoorbeeld meerdere soorten wraps in het schap. 3. HOE GAAT HET KIEZEN VAN PRODUCTEN IN Z’N WERK? Zo’n grote wijziging als we met de glutenvrije producten hebben doorgevoerd, neemt ongeveer een halfjaar in beslag. We analyseren de data van de huidige producten, leveranciers komen met voorstellen en we hebben voor deze categorie ook collega’s met een glutenvrij dieet gevraagd waar ze zoal tegenaan lopen. Op basis van al die gegevens maken we een eerste selectie. 4. WEET JE OOK HOE ALLE GLUTENVRIJE PRODUCTEN SMAKEN? Meestal proeven we de producten zelf. Dat doen we met een groep collega’s. Zo ervaar je de smaak, het mondgevoel, maar ook bijvoorbeeld dat die ene tortilla wel erg makkelijk breekt. En je wilt dat glutenvrij speculaas bijvoorbeeld net zo smaakt als glutenvolle. Smaak is een belangrijk onderdeel bij de keuzes die je als category manager maakt. Daarna gaan we met het assortiment naar de ‘space manager’. ‘WE WILLEN VOOR ELK EETMOMENT OP DE DAG IETS TE KIEZEN AANBIEDEN’ 26 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 10 VRAGEN 5. EN HOE GAAT HET DAN VERDER? We zoeken uit hoe we het gekozen assortiment het beste kunnen presenteren in de schappen. Een schap heeft een bepaalde breedte en hoogte en daar wil je de artikelen passend in aanbieden, zodat de ontbijtproducten, of de ingrediënten voor een diner, overzichtelijk bij elkaar staan. Eerst wordt door de space manager een digitaal voorstel gemaakt en daarna gaan we dit met echte producten opbouwen in een minisupermarkt op kantoor. Zo zie je of alles past en of de artikelen tot hun recht komen. 6. IS DE UITBREIDING VAN HET GLUTENVRIJE ASSORTIMENT PERMANENT? We zullen altijd kleine aanpassingen blijven doen. Het aanbod in een supermarkt verandert voortdurend. Jumbo liep wat achter in het aanbod van glutenvrije producten. Dat is nu bijgesteld. 7. HOE BEPAALT JUMBO DE PLEK VAN PRODUCTEN IN DE SUPERMARKT? We hebben de glutenvrije artikelen sinds de uitbreiding meer bij elkaar gelegd, zodat meteen duidelijk is welke producten veilig zijn voor mensen met coeliakie. Eerst lag een glutenvrije tortilla bij Mexicaanse producten, en glutenvrije pasta bij glutenvolle pastasoorten, maar dat hebben we veranderd. 8. HOE ZIET EEN WERKDAG ERUIT? Geen dag is hetzelfde. Ik ben continu met collega’s en leveranciers in gesprek. Vaak kijken we op maandag met het hele team terug op de week ervoor. Dat doen we samen met de andere category managers, de collega’s van inkoop en de kwaliteitsmanagers. We analyseren de data en bepalen of aanpassingen nodig zijn. Bijvoorbeeld meer promotie voor een product, nieuwe afspraken maken met leveranciers of een artikel toevoegen of verwijderen. Daarnaast proeven we regelmatig producten. En af en toe bezoeken we een fabriek. 9. JUMBO GEBRUIKT SINDS BEGIN 2019 HET CROSSED GRAIN (CG) KEURMERK OP DE VERPAKKING. KUN JE DAAR IETS OVER VERTELLEN? Voor ons Jumbo huismerk en glutenvrij assortiment ‘Lekker vrij van’ mogen we het Crossed Grain keurmerk voeren op 39 van de 140 producten. Dat geeft mensen met coeliakie meteen inzicht in welke artikelen ze veilig kunnen eten. Onze kwaliteitsmanager heeft regelmatig contact met de NCV. Jumbo zit met de vereniging om tafel en zo krijgen we ook tips over wat de leden in het assortiment zouden willen zien. 10. WEET JE VAN DICHTBIJ HOE HET IS OM COELIAKIE TE HEBBEN? Een vriendin van me heeft een kindje met coeliakie. Zo zie ik van iets dichterbij wat de impact hiervan is op het hele gezin. Als haar dochter bij ons speelt, is het fijn dat we haar glutenvrij lekkers kunnen aanbieden. Via haar zie ik voor wie we dit doen. Dat maakt het werk bijzonder. Je hebt als category manager best veel invloed op wat mensen in het land door de dag heen eten. 27 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=