WETENSCHAP KORT Groen in de buurt en de kans op coeliakie EEN GROENE BUURT ZORGT VOOR EEN GROTERE KANS OP COELIAKIE. DAT KLINKT GEK, TOCH? EN TOCH LIJKT DAT ZO TE ZIJN - IN IEDER GEVAL IN EEN STREEK IN ZWEDEN. Het gaat om de regio Skåne, in het zuiden van het Scandinavische land. Onderzoekers hebben daar gekeken of de nabijheid van het platteland of van bossen bij woonbuurten de kans op coeliakie beïnvloedt. In totaal zijn 2.535 kinderen van 3, 9 en 15 jaar met een genetische aanleg voor coeliakie onderzocht. Bij de kinderen van 3 en 9 jaar oud was de kans op coeliakie ongeveer 1,5 keer zo hoog als zij dichter bij het platteland of bij de bossen woonden. Omgeving De kans is natuurlijk klein dat begroeiing direct coeliakie veroorzaakt. Dit soort onderzoek geeft wel aan dat je omgeving een indirect effect kan hebben op de kans op het ontwikkelen van coeliakie. Welke specifieke dingen in je omgeving dit doen, is niet duidelijk. Het zou bijvoorbeeld zo kunnen zijn dat je anders eet als je in een bepaald gebied woont. Of dat je daar eerder met bepaalde bacteriën of virussen in aanraking komt. Kortom: je hoeft niet te verhuizen om de kans op coeliakie te verminderen. Wat je dan wel moet vermijden - als er al iets is? Daar wordt nog volop onderzoek naar gedaan. www.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42021538 Stofjes van bacteriën breken mogelijk gluten af Onderzoekers hebben bacteriën gevonden die stofjes maken die mogelijk gluten kunnen afbreken. Daarnaast hebben deze wetenschappers een manier gevonden om dit soort stofjes sneller te kunnen onderzoeken. Ze gebruiken daarvoor een door hen ontwikkeld computerprogramma. Zo kunnen zij ook sneller onderzoeken wélke bacteriën misschien kunnen helpen bij het afbreken van gluten, zodat het immuunsysteem niet kan reageren op de overgebleven stukjes gluten. Bacteriën, of stofjes gemaakt door de bacteriën, zouden zo ingezet kunnen worden om coeliakie te voorkomen, of om symptomen te verminderen bij het per ongeluk binnenkrijgen van gluten. Onvoorspelbaar Hoewel een computerprogramma heel nauwkeurig kan zijn, is het lichaam soms onvoorspelbaar. Als bacteriën daarom volgens het computerprogramma stofjes kunnen maken die helpen bij het afbreken van gluten, dan zal er eerst gekeken moeten worden of die stofjes dat ook doen in het lichaam. Daar zal nog een hele lange tijd én een hele hoop technische ontwikkeling voor nodig zijn. Toch zou dit een mogelijkheid kunnen zijn om symptomen te verbeteren, of coeliakie zelfs te voorkomen. De tijd zal het leren. www.journals.asm.org/doi/10.1128/spectrum.03214-25 24 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026 Meer wetenschap vind je op www.glutenvrij.nl/ wetenschap Hoewel daar nog steeds geen duidelijk antwoord op is, zou een recent onderzoek uit India wel een richting kunnen bieden voor toekomstig onderzoek. Daar hebben onderzoekers namelijk in het bloed, de urine, en biopten van de darmen gekeken naar heel veel verschillende stofjes met heel veel verschillende functies. Ze hebben gekeken of deze stofjes meer of minder aanwezig zijn bij eerstegraads familieleden zonder coeliakie, vergeleken met hun familieleden mét coeliakie en in vergelijking met mensen zonder coeliakie in de familie. Stofjes Wat blijkt nu: een aantal stofjes is inderdaad meer aanwezig bij de eerstegraads familieleden, vergeleken met beide andere groepen. Het gaat om stofjes die helpen om immuunreacties te verminderen en om stofjes die de darmen minder doorlaatbaar maken. Ontwikkeling van coeliakie voorkomen Dit geeft meer informatie over waarom de ene persoon wel coeliakie ontwikkelt, en de andere niet. Maar het geeft ook aanwijzingen voor het ontwikkelen van mogelijke medicijnen. Als deze stofjes inderdaad het ontwikkelen van coeliakie voorkómen, zou je er misschien voor kunnen zorgen dat deze stofjes meer aangemaakt worden in je darmen. Dit zou voor mensen met genetische aanleg voor coeliakie misschien zelfs kunnen voorkomen dat zij coeliakie ontwikkelen. Verder onderzoek moet nog gedaan worden, maar wie weet! www.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42021538 Wél de genen geen coeliakie GENEN BEPALEN VOOR EEN GROOT DEEL OF JE COELIAKIE KRIJGT OF NIET. HEB JE BEPAALDE GENEN NIET, DAN KUN JE OOK GEEN COELIAKIE ONTWIKKELEN. HEB JE DEZELFDE GENEN WEL, DAN WIL DAT NIET ZEGGEN DAT JE OOK ECHT COELIAKIE ONTWIKKELT. HET KAN DAN OOK ZIJN DAT EERSTEGRAADS FAMILIELEDEN ZOALS OUDERS, ZUSSEN, BROERS EN KINDEREN, WEL DE ‘JUISTE’ GENEN HEBBEN, MAAR GEEN COELIAKIE. MAAR HOE KAN DAT EIGENLIJK? 25 GLUTENVRIJ OKTOBER 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=