SWOVE

SWOVE 2025 IN BEELD Zorg dragen voor een ander lukt beter als je zelf ook gedragen wordt Bij SWOVE is leren een vaste waarde Samenwerken: geen optie maar Vrijwilligerswerk dat raakt Fijn ouder worden in Veldhoven NOODZAAK

In het afgelopen jaar heb ik SWOVE leren kennen door de vele ontmoetingen in de praktijk. In gesprekken met medewerkers, vrijwilligers en inwoners werd steeds opnieuw zichtbaar waar het werkelijk om draait: aandacht voor elkaar, betrokkenheid en de bereidheid om samen verantwoordelijkheid te nemen. Het zijn juist die dagelijkse ontmoetingen die ons werk betekenis geven en laten zien waar we het voor doen. Als directeur heb ik SWOVE in dit eerste jaar ook vanuit een breder perspectief leren kennen. Wat mij daarbij opvalt, is hoe medewerkers en vrijwilligers hun werk invullen met betrokkenheid, eigenaarschap en vakmanschap. Deze manier van werken is geen vanzelfsprekendheid, maar vormt wel de kracht van onze organisatie. Het is de basis waarop we verdergaan en die maakt dat we daadwerkelijk van betekenis zijn voor de inwoners van Veldhoven. Dat is ook wat dit jaarverslag zichtbaar maakt. De verhalen tonen de praktijk van alledag en maken duidelijk waar het bij SWOVE om draait: ontmoeten, ondersteunen en samenwerken. In elk verhaal zie je hoe verbinding ontstaat en verschil wordt gemaakt. Tegelijkertijd laat 2025 zien dat de opgaven waar we voor staan urgenter worden. Veldhoven vergrijst en de vraagstukken rondom ouder worden nemen toe, zowel in omvang als in complexiteit. Er gebeurt veel en er is veel betrokkenheid, maar de samenhang kan sterker. Juist daar ligt de opgave: niet meer naast elkaar werken, maar met elkaar, vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid. Vanuit die overtuiging hebben we samen met de gemeente en partners de samenwerkingstafel ‘Fijn ouder worden in Veldhoven’ ingericht. Een plek waar ontmoeting en kennisdeling samenkomen en waar we gezamenlijk richting geven aan de toekomst. De eerste resultaten zijn veelbelovend. We zien dat partners elkaar beter weten te vinden, dat initiatieven elkaar versterken en dat we meer inwoners bereiken. Daarmee verstevigen we onze rol als verbinder en aanjager binnen het sociaal domein in Veldhoven. De rol van SWOVE is hierin helder. Wij faciliteren, verbinden en brengen focus aan. We zorgen dat mensen en initiatieven elkaar weten te vinden en dat samenwerking daadwerkelijk tot stand komt. Want alleen door over grenzen van organisaties heen te kijken en verantwoordelijkheid te delen, kunnen we de opgaven van vandaag en morgen het hoofd bieden. Met dankbaarheid kijk ik terug op dit eerste jaar. Ik ben dankbaar voor de warme ontvangst, het vertrouwen en de inzet die ik binnen SWOVE heb ervaren. Tegelijkertijd overheerst ook een gevoel van trots. Trots op wat we samen hebben neergezet en op de stappen die we als organisatie hebben gezet. Die ontwikkeling geeft richting en vertrouwen voor wat voor ons ligt. Met vertrouwen kijken we vooruit naar 2026. We bouwen hierop voort en zetten de volgende stappen in onze ontwikkeling. Niet om te veranderen om het veranderen, maar omdat we zien dat het beter kan en moet. Samen maken we het verschil. Fijn ouder worden in Veldhoven begint bij samenwerking. Rob Slegers Directeur SWOVE Een woord vooraf Aan dit jaarverslag werkten mee: Deveny Koch (vormgeving), Henk Derks (interviews en portretfoto’s), Jerica Kornegoor (coördinatie en schrijfwerk), Rob Slegers (schrijfwerk) en de medewerkers van Team SWOVE. Met speciale dank aan Hennie Tamerus, Rob Smetsers, Imke Duijf, Xem en Jesse Smolders, Wiel Berden, Huub Stroeks, Wesley van Reijen, Nathalie Hover, Gonnie Barrois, Carla Kox, Jiska Bongers, Femke van der Heijden, Arzu Memet. Colofon 2

INHOUDSOPGAVE 4 SAMEN STERK Het netwerk van Hennie Tamerus 7 KORT NIEUWS | Januari t/m maart 8 VERBINDING ALS KOMPAS In gesprek met Femke van der Heijden 11 VAN ONDERZOEK NAAR IMPACT Arzu Memet en het project Buurzaam 14 VRIJWILLIGERSWERK DAT RAAKT Met Carla Kox en Gonnie Barrois 18 DE BIBLIOTHEEK ALS ONTMOETINGSPLEK Rob Smetsers en Imke Duijf vertellen 21 KORT NIEUWS | April t/m juni 22 SAMENWERKEN IN VELDHOVEN Wiel Berden legt uit 25 KORT NIEUWS | Juni t/m september 26 BOUWEN AAN VEERKRACHTIG VELDHOVEN Huub Stroeks licht toe 29 KORT NIEUWS | September t/m november 30 KENNIS VERBINDEN Maak kennis met Jiska Bongers 33 KORT NIEUWS | November t/m december 34 XEM EN JESSE En het Mantelzorg Expertisecentrum 36 SAMENWERKEN MET HET MKB Wesley van Reijen - Plusmarkt Heikant-De Kelen 39 ORGANISATIE- EN EXPLOITATIEOVERZICHT 20 8 Young Emerging Writers Samen bouwen aan een veerkrachtig Veldhoven, lees meer op pagina 26. Een terugblik op 2025 3

“JE HOEFT NIET TE WACHTEN TOT IEMAND JE MEENEEMT, JE KUNT OOK ZELF INSTAPPEN” 4

Samen sterk: het netwerk van Hennie Tamerus Hennie Tamerus is een actieve, opgewekte vrouw die, ondanks alles wat zij heeft meegemaakt, met beide benen in het leven staat. Ze is alleenstaand, maar zeker niet alleen. Bewust en met overtuiging bouwt ze aan haar sociale netwerk, maakt ze gebruik van de vele voorzieningen in Veldhoven en laat ze zien dat ouder worden niet betekent dat je achter de voordeur moet verdwijnen. “Je moet zelf in beweging blijven,” zegt Hennie. “Als je thuis blijft zitten, komt er niemand vanzelf aanbellen.” Hennie werd in 1940 geboren in Vogelenzang, vlak bij Haarlem, als oudste van drie kinderen. Ze groeide op in de oorlog en kan zich nog verschillende momenten goed herinneren. Haar vader dook onder voor de Duitsers en het gezin werd meerdere keren geëvacueerd omdat het te gevaarlijk werd. Wat haar vooral bij is gebleven, is hoe sterk het sociale netwerk toen was. Opa’s en oma’s woonden in dezelfde straat, families hielpen elkaar. “Je stond er nooit alleen voor,” vertelt ze. Dat gevoel van samen, van naar elkaar omkijken, is iets wat haar hele leven is blijven meespelen. Via een tante leert Hennie haar man Joost kennen. In 1963 trouwen ze. Joost werkt in de haven maar wil daar weg. Hij ziet een advertentie van Philips en solliciteert in Eindhoven. In 1964 krijgt hij daar een baan als beveiligingsmedewerker en samen verhuizen ze naar Veldhoven. Ze krijgen een huis toegewezen, het huis waar ze zestig jaar samenwonen, waar hun dochters geboren worden en lief en leed wordt gedeeld. “Het is ons thuis, echt ons leven,” zegt Hennie. Mantelzorger met een netwerk In 2010 gaat het minder goed met Joost. Er ontstaan tekenen van dementie en later krijgt hij ook een herseninfarct. Hennie wordt mantelzorger. In het begin redt ze het nog goed, maar ze merkt al snel hoe zwaar het kan zijn. Via een toevallige ontmoeting op de markt komt ze in contact met SWOVE. Dat blijkt een keerpunt. “Ik werd daar echt gezien als mantelzorger,” vertelt ze. “Niet alleen als partner van iemand met dementie, maar ook als iemand die zelf steun nodig heeft.” Via SWOVE neemt Hennie deel aan mantelzorgactiviteiten, creatieve bijeenkomsten zoals bloemschikken en ontmoetingsmomenten met andere mantelzorgers. Ze doet dat bewust. Niet alleen om even te ontspannen, maar ook om een netwerk buiten haar gezin en buren op te bouwen. “Je moet niet wachten tot het niet meer gaat,” zegt Hennie. “Je moet al mensen om je heen hebben voordat je ze echt nodig hebt.” Bij deze activiteiten leert ze Nellie kennen, die later een goede vriendin van haar wordt. Ze ontmoet mensen die in vergelijkbare situaties zitten, die begrijpen wat het betekent om dag en nacht verantwoordelijk te zijn voor iemand die langzaam verandert. Samenwerking die werkt Naast de mantelzorgactiviteiten van SWOVE neemt Hennie ook deel aan andere activiteiten, zoals ‘Samen uit eten’, een gezamenlijk initiatief van SWOVE, Seniorenvereniging Kring Veldhoven en en de PVGE. “Je netwerk groeit niet vanzelf, daar moet je zelf op af stappen” 5

Samen eten, samen praten, samen lachen. Het zijn de vaste momenten in de week die structuur en gezelligheid geven. “Je eet natuurlijk thuis ook,” zegt Hennie. “Maar daar zegt niemand ‘eet smakelijk’ tegen je. En niemand vraagt hoe het met je gaat.” Voor Joost is er in die tijd dagbesteding op zorgboerderij d’n Oerse Have. Dat wil hij in het begin liever niet, maar Hennie dringt aan. “Hij moest er ook uit, iets doen, onder de mensen zijn. Alleen maar thuis zitten was geen optie.” Zelf gaat Hennie op die momenten soms mee met de activiteiten van de Zonnebloem. Zo ontstaat er ruimte voor allebei: voor zorg, maar ook voor een eigen leven. De ondersteuning van SWOVE blijkt ook cruciaal wanneer Hennie in 2023 zelf plotseling in het ziekenhuis belandt en geopereerd moet worden. De dochters springen bij, maar ook een Adviseur Welzijn van SWOVE helpt bij het regelen van passende zorg. Het wordt duidelijk dat het thuis niet langer gaat en Joost verhuist naar Merefelt. “Dat was het moeilijkste wat ik ooit heb gedaan,” zegt Hennie. “Maar ik wist ook: alleen red ik het niet meer.” Afscheid en opnieuw beginnen In december 2023 vieren ze nog samen hun zestigjarig huwelijk in Merefelt. Met de burgemeester, bloemen, hun dochters en schoonzonen. “Joost zei aan het eind van de dag dat hij een fantastische dag had gehad,” vertelt Hennie met een zachte glimlach. In maart 2024 overlijdt Joost. Hij heeft zijn lichaam ter beschikking gesteld aan de wetenschap, een wens die Hennie met respect heeft gevolgd. Het afscheid is waardig en zorgvuldig. Later wordt zijn as uitgestrooid in IJmuiden, met zeven witte rozen. Terug naar de zee, terug naar zijn roots. Na het overlijden van Joost pakt Hennie haar eigen leven weer verder op. Niet omdat het verdriet weg is, maar omdat stil blijven staan geen optie is. Ze hervat haar hobby: kaarten maken bij de Bandarol, onderdeel van activiteitencentrum De Nieuwe Band aan de Van Aelstlaan. “In de tijd dat het met Joost zo slecht ging, lukte dat niet,” zegt ze. “Nu wel weer. En dat voelt goed.” Actief, ook zonder auto Hennie heeft geen auto meer, alleen een rollator. Toch zit ze niet thuis. Ze wandelt elke dag, gaat lopend naar de Veldwijzer en naar haar kaartclub. Voor verdere afstanden maakt ze gebruik van voorzieningen zoals de Veldhopper, de TaxBus en Valys, allemaal regelingen die haar actieradius vergroten. “Je moet wel weten wat er mogelijk is,” zegt ze. “En je moet het ook durven gebruiken.” Elke vrijdagmorgen gaat ze naar de Ontbijtclub van SWOVE in Veldwijzer. Vrijwilligers verzorgen daar een ontbijt, laagdrempelig en gezellig. Hennie heeft zelfs vriendinnen van haar kaartclub meegenomen. “Nu zijn zij ook aangehaakt,” zegt ze trots. Daarnaast gaat ze regelmatig mee met gezamenlijke etentjes, zoals bij de Wok of bij een ander lokaal restaurant. Ze schrijft zich op tijd in, houdt de activiteiten in de gaten en neemt zelf initiatief. Niet alleen eten, maar samen leven Wat Hennie misschien wel het belangrijkste vindt, is het alledaagse contact. Mensen die je tegenkomt in het Citycentrum, een praatje, een lach, een herkenning. “Anders loop je elkaar gewoon voorbij,” zegt ze. Zo gaan de gesprekken bij de Ontbijtclub niet over grote wereldproblemen, maar over gewone dingen. En juist dat maakt het zo fijn. Soms blijven ze zitten tot ver na elven, terwijl de vrijwilligers de tafels al afruimen. “Ik zou tegen iedereen willen zeggen: kom gewoon eens kijken. Koffie is er altijd.” Voor Hennie is het duidelijk: eenzaamheid is geen noodlot, maar vaak het gevolg van geen stap durven zetten. Ze gelooft sterk in zelf initiatief nemen, gebruikmaken van wat er is en openstaan voor nieuwe contacten. Een leven vol verbinding Het verhaal van Hennie laat zien dat ouder worden niet betekent dat het leven kleiner hoeft te worden. Met ondersteuning van SWOVE, met gezamenlijke initiatieven zoals Samen uit eten met Seniorenvereniging Kring Veldhoven en de PVGE, en met eigen inzet en nieuwsgierigheid, kun je een netwerk opbouwen dat je draagt, stimuleert en waar je plezier aan beleeft. Hennie is alleenstaand, maar nooit alleen. Ze leeft, ontmoet, lacht en kijkt vooruit. Niet omdat het leven altijd makkelijk is geweest, maar omdat ze ervoor kiest om mee te blijven doen. En precies daarin schuilt haar kracht: in het besef dat je, ook op latere leeftijd, nog elke dag kunt kiezen voor verbinding, voor activiteit en voor genieten van het leven. 6

Kort nieuws Per 1 januari 2025 treedt Rob Slegers aan als directeur van SWOVE. Met zijn eerdere rol als bestuurslid bij SWOVE en ruime ervaring als strategisch manager bij Oktober en in diverse bestuurlijke functies, brengt hij expertise en visie mee om de organisatie verder te versterken. JANUARI Nieuwe directeur In februari opent SWOVE bij Dorpshuis D’n Bond de eerste dementievriendelijke ontmoetingslocatie van Veldhoven. De locatie biedt inwoners, met speciale aandacht voor mensen met dementie, een warme omgeving om elkaar twee keer per week te ontmoeten. Hiermee dragen wij bij aan een inclusieve en toegankelijke ontmoetingsplek voor iedereen. FEBRUARI Opening dementievriendelijke ontmoetingslocatie We werken mee aan de Veldhovense Kluskar, een initiatief dat bewoners helpt hun woning energiezuiniger te maken. Bij de landelijke actie NLdoet van het Oranje Fonds voeren vrijwilligers voor de Kluskar kleine klussen uit in de wijk. Zo versterken we sociale verbinding en samenwerking in de buurt. MAART De Veldhovense Kluskar Wij starten een samenwerking met de Prins Willem Alexanderschool, waarbij leerlingen een aantal keer per jaar een high tea voor mantelzorgers verzorgen. De eerste bijeenkomst vindt plaats in maart en is een groot succes. De activiteit verbindt jong en oud en biedt mantelzorgers de gelegenheid elkaar in een warme en gastvrije sfeer te ontmoeten. Samenwerking Prins Willem Alexander school OOK IN MAART 7

Verbinding als kompas Femke van der Heijden werkt als Adviseur Welzijn bij SWOVE binnen het Cluster Zorg. Haar loopbaan laat zien hoe ervaringen vanuit verschillende domeinen samenkomen in een duidelijke overtuiging: zorg draait om mensen, om verbinding en om het creëren van betekenisvolle ontmoetingen. Haar eerste opleiding volgde zij aan Fontys Hogeschool in Eindhoven: Sociale Studies. Een brede studie met vakken als sociologie, gesprekstechnieken, wetgeving, coachen, psychologie en organisatiekunde. “Ik ben zelf opgeleid als GGZ-agoog”, zegt Femke. Al in haar jonge jaren is Femke gefascineerd door het menselijk brein en in het bijzonder door geestelijke aandoeningen zoals schizofrenie, borderline, autisme, angststoornissen en bijvoorbeeld dementie. Na haar studie aan de Fontys Hogeschool werkt zij drie jaar als sociotherapeut met delinquenten op een forensisch psychiatrische afdeling. Zij begeleidt cliënten in hun dagelijkse structuur en gedrag. Toch voelt zij dat dit niet haar definitieve richting was. Ze kiest voor een avondopleiding verpleegkunde. In het begin is dit nog te combineren met haar baan op de psychiatrische afdeling. Al snel kan ze als startende verpleegkundige aan het werk. Femke werkt op verschillende afdelingen en komt zo in aanraking met de ouderenzorg. Onder andere op een crisisafdeling voor ouderen, zowel klinisch als ambulant. Ze gaat vanuit de ambulante dienst op huisbezoek. “Ik maakte inschattingen: wat is hier nodig om een crisis te vermijden? Welke maatregelen moeten worden genomen? Dat werk bracht veel verantwoordelijkheid met zich mee. Dat nam ik vaak mee naar huis. Doe ik het wel goed? Heb ik de juiste inschatting gemaakt?” Dat dit gevoel van onzekerheid niet alleen te maken heeft met haar jonge leeftijd en relatieve geringe ervaring wordt duidelijk als ze vertelt dat ook doorgewinterde oudere collega’s diezelfde gevoelens hadden. Het werk was intensief en een bijzonder leuke tijd. “Maar er is meer dan psychiatrie,” voegt ze eraan toe. Een nieuwe richting Femke gaat op zoek naar een functie waarin zij minder in de vuurlinie staat en weer meer energie uit haar werk kan halen. Ze wordt getipt voor een vacature bij SWOVE in Veldhoven, waar ze zelf woont. Het eerste sollicitatiegesprek voelt direct goed. Ze wordt aangenomen. Nog voordat ze officieel in dienst treedt, nodigt directeur Rob Slegers haar uit om met het team en het bestuur uit eten te gaan. “Ik moest wel even nadenken. In het begin is haar functie nog in ontwikkeling. Taken en rollen worden binnen de organisatie opnieuw ingericht. Inmiddels is de structuur helder: Femke vervult een dubbele rol als Adviseur Welzijn maar is als Coördinator betrokken bij het cluster Zorg. Femke werkt aan de verdere ontwikkeling van verschillende activiteiten zoals aan ‘Samen De Dag Door’. “Ik kende bij SWOVE nog niemand. Maar het was een gezellig etentje dat echt voelde als thuiskomen” 8

Femke en haar collega Thais de Wind zijn hierin de kartrekkers. Het aanbod van VPTZ is nog relatief onbekend. Het project wordt doorontwikkeld. Het VPTZproject is gericht op ondersteuning van mensen in de laatste levensfase, bijvoorbeeld bij kanker of (vergevorderde) dementie. Vrijwilligers bieden geen medische zorg, maar zijn aanwezig voor zowel cliënt als mantelzorger. Nieuwe vrijwilligers volgen een introductietraining van twee dagdelen. Aan bod komen vragen zoals: wat is palliatieve terminale zorg, wat is jouw taak of rol als vrijwilliger, jouw positie, waar kun je met vragen terecht, wat is de essentie van jouw dienstverlening? Theorie, praktische handvatten en ethische vraagstukken komen aan bod en wisselen elkaar af tijdens de training. De kern van VPTZ is helder: er zijn voor zowel de cliënt als de mantelzorger. Aanwezigheid, aandacht en ontlasting van mantelzorgers maken hierin het verschil in een bijzonder emotionele periode van de zorgvragers. Femke: “Er zijn zoveel organisaties en activiteiten voor senioren. Zoek de verbinding. Blijf niet op je eigen eiland zitten.” Volgens haar willen alle betrokken organisaties in Veldhoven hetzelfde: het beste voor de mensen die er wonen. De uitdaging ligt in het bundelen van krachten, het delen van kennis en het versterken van elkaar in plaats van naast elkaar blijven werken. Tussen Kunst en Kennis “Bij ‘Tussen Kunst en Kennis’ werken we toe naar een breder en gedifferentieerder aanbod, dat beter aansluit bij de huidige generatie ouderen,” legt Femke uit. Dat betekent enerzijds luisteren naar wensen en behoeften van deelnemers, anderzijds themagericht werken. Denk aan een bezoek aan bijvoorbeeld de belevingstuin, een lezing of presentatie met betrekking tot een bepaald thema of inspelen op actuele gebeurtenissen zoals de Olympische Winterspelen. Ook de talenten en hobby’s van vrijwilligers vormen een belangrijke bron van inspiratie. “Er is een flink arsenaal dat je kunt aanbieden. Het gaat erom de ontmoetingen aantrekkelijker en betekenisvoller te maken.” SWOVE volgt de ontwikkelingen van de verschillende locaties en kan waar nodig faciliteren. Regelmatig is er contact met de vrijwilligers om ervaringen en vragen te delen en daar zo nodig op in te spelen. Het verdiepen en verbreden van activiteiten is daarbij een belangrijke opdracht. De werving van deelnemers verloopt via mondtot-mondreclame, flyers en bijvoorbeeld via zorgtrajectbegeleiders. Zij kunnen mensen attenderen op het aanbod en de mogelijkheden die SWOVE te bieden heeft. VPTZ: er zijn in de laatste levensfase Naast dagactiviteiten maakt ook het project Vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg (VPTZ) deel uit van het Cluster Zorg. 9

Een gezamenlijke verantwoordelijkheid Femkes loopbaan laat zien hoe zorg en welzijn elkaar raken. Van crisisinterventie naar preventie, van individuele begeleiding naar collectieve ontmoeting. Binnen SWOVE werkt zij mee aan een omgeving waarin senioren niet alleen ondersteund worden, maar zich ook gezien en verbonden voelen. De activiteiten binnen ‘Samen De Dag Door’ en het project VPTZ laten twee kanten van hetzelfde verhaal zien: enerzijds het stimuleren van actief meedoen, anderzijds het bieden van nabijheid in kwetsbare fases van het leven. In een samenleving die vergrijst, vraagt goede ouderenzorg om meer dan alleen menselijke inzet. Het vraagt om vrijwilligers en professionals, om samenwerking en om organisaties die hun deuren openzetten. Femkes boodschap is helder en actueel: zorg dat je elkaar weet te vinden. Want wanneer verbinding centraal staat, ontstaat er ruimte voor ontmoeting, voor betekenis en voor een waardige oude dag in je eigen omgeving. “Ontmoeting is geen bijzaak, maar de kern van goede ouderenzorg” SWOVE: gids en verbinder voor ouder worden in Veldhoven Bij SWOVE streven we ernaar dat alle inwoners prettig en waardig ouder kunnen worden, met ruimte voor eigen keuzes, aandacht voor sociale verbinding en ondersteuning die aansluit bij het dagelijks leven. Aandacht die het verschil maakt ‘Samen De Dag Door’ brengt ritme, ontmoeting en verbondenheid in het dagelijks leven. Het is een dagdeel van ontmoeting voor senioren die zich niet (meer) thuis voelen bij reguliere activiteiten. SWOVE organiseert de intakegesprekken, de planning van de dagdelen en de inzet van geschoolde vrijwilligers. Maatjesprojecten ‘Vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg’ biedt rust en aanwezigheid in de laatste levensfase. Wij faciliteren en ondersteunen vrijwilligers zodat zij van betekenis kunnen zijn op momenten die ertoe doen. Om dit mogelijk te maken, werken wij intensief samen met diverse partnerorganisaties. 10

11

VAN ONDERZOEK NAAR IMPACT NOMADISCH | 24 Arzu Memet studeerde Toegepaste Psychologie aan Fontys Hogeschool in Eindhoven. In haar vierde jaar deed zij onderzoek bij SWOVE naar een thema dat binnen de organisatie dagelijks speelt: “Vervagende grenzen tussen zorg en welzijn”. Een onderwerp dat raakt aan de kern van verantwoordelijkheid binnen het vrijwilligerswerk. Want waar stopt welzijn en begint zorg? Wat mag een vrijwilliger wel doen en wat niet? Hoe verhoudt informele hulp zich tot de mantelzorger en de professionele formele zorg? De directie van SWOVE was onder de indruk van het onderzoek, de resultaten en de aanbevelingen en bood Arzu een baan aan als Coördinator Welzijn. In deze rol brengt Arzu haar onderzoek inmiddels al ruim anderhalf jaar in de praktijk. Wanneer betrokkenheid een grens raakt Als een vrijwilliger een hechte band opbouwt met een deelnemer, voelt het soms onnatuurlijk om een zorgvraag af te wijzen. Het niet helpen kan aanvoelen als iemand in de steek laten, afwijzen. Een helpende hand bij medicatie of ondersteuning bij een toiletbezoek. Het lijkt klein, maar het raakt aan aansprakelijkheid en professionele verantwoordelijkheid. In haar onderzoek interviewt Arzu tien vrijwilligers die actief zijn bij verschillende vrijwilligerswerkzaamheden binnen SWOVE. Haar centrale onderzoeksvragen zijn: Waar ligt de grens tussen welzijn en een zorgvraag? Waar loopt het in elkaar over? Wat is de positie van de vrijwilliger? Hoe komt het dat de grenzen tussen welzijn en zorg vervagen? Hoe wordt die grens in de praktijk bewaakt? De uitkomsten zijn begrijpelijk en vragen om een verdiepende aanpak. Objectief zijn de grenzen duidelijk. Vrijwilligers weten wat wel en niet mag. Maar in de praktijk schuiven die grenzen op. Arzu: “Als betrokkenheid groter wordt, is de kans op het vervagen van de grenzen groter en kan er spanning ontstaan”. Juist die spanning maakt haar onderzoek relevant. Niet om vrijwilligers af te remmen, maar om hen te beschermen. Heldere kaders geven rust maar tussen theorie en het doen zit nog een wereld van verschil. Buurzaam: ontmoeten op rollatorafstand Buurzaam is een samenwerkingsproject met Alzheimer Nederland, Precies! en de gemeente Veldhoven. SWOVE is kartrekker en verbinder van dit project. Het doel is ambitieus maar ook heel concreet: bestaande locaties in Veldhoven toegankelijk maken voor senioren, inclusief mensen met dementie. De bedoeling is om in de eigen wijk een dementievriendelijke ontmoetingsplek te creëren. Letterlijk op rollatorafstand. Het moet een plek zijn waar het prettig verblijven is en waar bezoekers kunnen meedoen aan betekenisvolle en aantrekkelijke activiteiten. De locaties zijn één of meerdere dagdelen per week open en bieden bijvoorbeeld koffiemomenten, lezingen, spelletjesochtenden en andere ontmoetingsvormen. 12

Arzu vervolgt: “Als in een wijk één of meerdere laagdrempelige ontmoetingsplekken ontstaan die één of meerder keren per week open zijn, groeit er een netwerk van senioren die verbinding hebben. Die samen plezier beleven aan de ontmoetingen en activiteiten.” Geen concurrentie, maar samenwerking SWOVE zoekt nadrukkelijk geen concurrentie met andere ouderenorganisaties in de wijk. Integendeel. De ambitie is om krachten te bundelen. Waar verbinding ontstaat, wint iedereen. Arzu heeft een duidelijk beeld van de toekomst voor het project Buurzaam. Tien kwalitatieve, toegankelijke locaties in 2027. Plaatsen die passen in hun wijk. Open, laagdrempelig, gedragen door vrijwilligers die in hun kracht staan. Wat begon als een onderzoek naar grenzen tussen welzijn en zorg, is uitgegroeid tot een project waar veel kansen liggen voor ouderen. Misschien is dat wel de rode draad in Arzu’s verhaal: duidelijke kaders maken ruimte voor echte aandacht. En precies daar, tussen zorg en welzijn, ontstaat wat er werkelijk toe doet: een plek waar mensen elkaar blijven zien, blijven ontmoeten. In 2027 moeten er minimaal tien locaties actief zijn. Momenteel zijn er twee locaties geopend binnen het project Buurzaam. De eerste locatie is bij het bij dorpshuis D’n Bond en de tweede locatie is Veldwijzer. “Een locatie moet een fijne ruimte zijn,” zegt Arzu. “JE MOET JE ER THUIS VOELEN. EN WAT GOED IS VOOR MENSEN MET DEMENTIE, IS EIGENLIJK GOED VOOR IEDEREEN” Ondertussen kijkt ze vooruit en zijn de volgende locaties in ontwikkeling tot Buurzaam locaties: Veldwijzer, Immanuelkerk, Bijenhoudersvereniging St. Ambrosius, CitySport Veldhoven, Dagbesteding SWOVE aan de Messenmaker, Blokhut D’n Bosbender, Buurthuis Zilst, ASV D'ekker en UNA. Samen met vrijwilligers SWOVE faciliteert en ondersteunt, maar het zijn de vrijwilligers die het dragen. Zij krijgen een training van Stichting Alzheimer Nederland, in samenwerking met SWOVE. In deze training leren zij dementie herkennen en hoe zij hiermee kunnen omgaan. “Verder staat de vraag van de bezoekers altijd centraal. De bezoekers én vrijwilligers bepalen de activiteit van de ontmoetingsmomenten. Een kennisquiz, muziek, een lezing, het ontstaat vanuit talent, de mogelijkheden op de betreffende locatie en de interesse van vrijwilligers én bezoekers”, geeft Arzu aan. SWOVE blijft nabij. Er is begeleiding waar nodig, er zijn meerdere contactmomenten en er is ondersteuning bij knelpunten. De noodzaak is duidelijk De cijfers benadrukken het belang van Buurzaam: Veldhoven heeft in begin 2025 bijna 48.000 inwoners. 23% van de bevolking is 65 jaar of ouder. Dat zijn ruim 11.000 mensen. Volgens de GGD ervaart bijna de helft van de volwassenen in Veldhoven een vorm van eenzaamheid. In de gemeente wonen ongeveer 1.000 mensen met dementie. Meer dan de helft woont thuis en bij een behoorlijk deel is nog geen diagnose gesteld. Met deze gegevens in je achterhoofd is het belang van een project als Buurzaam gelegitimeerd. de fysieke inrichting van de locatie de programmering de training ‘Omgaan met dementie’, verzorgd door Stichting Alzheimer Nederland Duidelijke bewegwijzering Contrasterende kleuren Goede verlichting Veiligheid en akoestiek Een warme, huiselijke sfeer Het project Buurzaam kent drie pijlers: 13 Een architect vanuit Alzheimer Nederland kijkt mee naar de inrichting van de bestaande locaties en let op:

“VRIJWILLIGERSWERK IS GEEN TIJD VULLEN, MAAR BETEKENIS GEVEN” 14

“Vijf dagen thuis poetsen, boodschappen doen en koken… op enig moment is het klaar,” zegt Carla. “Je zoekt dynamiek en uitdaging.” Gonnie knikt: “Je wilt jezelf blijven uitdagen. Nieuwe dingen leren. Nog een bijdrage leveren.” Ze besteden wekelijks zo’n 12 tot 16 uur aan hun werkzaamheden. En in de periode van de invoering van RegiCare liep dat zelfs op tot volledige werkweken. “Toen was ik gewoon fulltime bezig,” lacht Carla. Toch ervaren ze hun rol niet als ‘slechts vrijwilliger’. “We worden echt gezien als volwaardige teamgenoten,” benadrukt Gonnie. “Je doet ertoe.” VRIJWILLIGERSWERK DAT RAAKT Carla verliest op haar 62e haar baan als data-analist. Ondanks vele sollicitaties komt ze niet meer aan het werk. Ze eindigt steeds op de tweede plek, “De arbeidsmarkt zat niet te wachten op iemand van 62,” zegt ze nuchter. Zij volgt bij SWOVE de cursus Grip & Glans, gericht op het hervinden van balans en perspectief. Gonnie werkte jarenlang op de afdeling oogheelkunde van het Máxima Medisch Centrum. Jaren later, na het overlijden van haar partner valt het leven stil. “Er was even weinig levenslust,” vertelt ze open. Via SWOVE volgt ook Gonnie de cursus Grip & Glans maar in een andere groep dan Carla. De verbinding komt via de beste vriendin van Carla tot stand. Deze vriendin is ook tennismaatje van Gonnie. Over en weer werd er weleens wat door de vriendin verteld over zowel Carla als Gonnie. De vriendin overlijdt en op haar begrafenis ontmoeten zij elkaar voor het eerst. “Zij is eigenlijk nog altijd het haakje tussen ons,” zeggen ze. Niet veel later komen ze elkaar opnieuw tegen bij SWOVE. Dit keer als vrijwilligers. Meer dan bezigheidstherapie Wat begint als betrokkenheid groeit uit tot een stevige administratieve ondersteuning van de organisatie. Vorig jaar trekt Carla mede de kar bij de implementatie van het cliëntvolgsysteem RegiCare. “Ik heb van Carla geleerd hoe zij een spreadsheet doorziet,” zegt Gonnie lachend. “Zij maakt prachtige lijstjes en haalt razendsnel de juiste gegevens eruit.” Carla ziet op haar beurt hoe Gonnie zich heeft ontwikkeld. “Je gaat weer reizen, je pakt dingen op, je geniet weer. Dat is mooi om te zien.” Vrijwilligerswerk is voor hen geen tijdverdrijf, maar een bewuste keuze. In de kantoortuin van SWOVE zitten Gonnie Barrois en Carla Kox gebogen over een computerscherm. Tabellen, lijsten en systemen vragen hun aandacht. Met enige moeite komen ze los van hun werk. Al snel wordt duidelijk: dit zijn geen vrijwilligers die “er wat bij doen”. Dit zijn vrouwen die er bewust voor kiezen om opnieuw betekenis te geven aan hun tijd en talent. 15

houden,” vult Carla aan. Ze merken dat betrokken blijven bij de samenleving je blik verruimt. Je ziet andere perspectieven, je stelt je mening bij, je blijft in beweging. Stilstand is geen optie. Vrijwilligerswerk geeft structuur, sociale contacten en mentale uitdaging. Het houdt je scherp én betrokken. Op de vraag wat ze tegen anderen zouden zeggen die twijfelen over vrijwilligerswerk, zijn ze eensgezind. “Je komt in een warm bad terecht,” zegt Gonnie. “Ga gewoon in gesprek,” vult Carla aan. “Vertel wat je leuk vindt en waar je goed in bent. De medewerkers denken met je mee. Er is altijd wel een plek waar je past. Spin in het web SWOVE werkt met zo’n 270 vrijwilligers. Zij zijn actief rondom thema’s als dementie, Parkinson, rouw en verlies, mantelzorg, Ontbijtclub, Samen De dag Door en meer. Alles draait om ontmoeten: kennis delen, ervaringen uitwisselen of gewoon een alledaags gesprek dat je dag lichter maakt. Er is zelfs een digitale ontmoetingsvorm op maandag- en donderdagmorgen, gewoon vanuit de eigen huiskamer. En als techniek een drempel is, regelt SWOVE daar ondersteuning voor. Gonnie en Carla zitten als het ware in het hart van dit geheel. Zij ondersteunen activiteiten, verlenen administratieve hand- en spandiensten daar waar nodig, en zorgen voor een sluitende administratie. Een concreet voorbeeld is de maandelijkse activiteit ‘Samen uit eten’. Hierbij gaan senioren via SWOVE, de PVGE en Seniorenvereniging Kring Veldhoven volgens het concept Aanschuiftafel bij een plaatselijk restaurant uit eten. Gonnie en Carla verzorgen de hele organisatie. Ze maken afspraken met de restaurants, verwerken de reserveringen van de deelnemers, houden de wachtlijst bij en eten zelf mee met het diner. Het innen van deelnemersbijdragen en de afrekening doen de deelnemers zelf in het restaurant. Meedenken over de toekomst Naast hun uitvoerende rol maken Gonnie en Carla deel uit van de klankbordgroep van SWOVE. Hierin zitten vrijwilligers, een medewerker, een mantelzorger en directeur Rob Slegers. De groep komt elk kwartaal bij elkaar om ontwikkelingen, plannen en initiatieven te bespreken. “Het is mooi om te zien hoe SWOVE zich heeft ontwikkeld,” zegt Gonnie. “Er waait een andere wind. Je voelt je echt onderdeel van de organisatie. Als gelijkwaardige partner.” Onlangs zetten Carla en een medewerker van SWOVE op initiatief van Rob een vrijwilligerstevredenheidsonderzoek op. Carla zet daarbij haar analytische achtergrond opnieuw in. “Drie jaar geleden was het aantal reacties laag en werd er weinig mee gedaan,” vertelt ze. “Nu willen we er echt iets mee en hebben we meer dan 70% respons.” Het laat zien dat SWOVE groeit. Niet alleen in activiteiten, maar ook in professionaliteit en betrokkenheid van vrijwilligers. Ergens bij horen Voor beiden draait vrijwilligerswerk uiteindelijk om meer dan taken en systemen. “Je wilt ergens bij horen,” zegt Gonnie. “Je moet die grijze massa een beetje aan de gang Vrijwilligerswerk maakt het verschil Het verhaal van Gonnie en Carla laat zien dat vrijwilligerswerk niet alleen waarde toevoegt aan een organisatie, maar ook aan hun eigen leven. Na verlies, na ontslag, na grote veranderingen kunnen zij opnieuw richting geven aan hun dagen. Door hun kennis en ervaring in te zetten, blijven zij groeien en helpen zij tegelijkertijd anderen om te groeien. Bij SWOVE draait het om ontmoeten, ondersteunen en samen verder bouwen. Dankzij vrijwilligers als Gonnie en Carla staat er achter de schermen een stevig fundament. Misschien is dat wel de kern: wie bereid is tijd en talent te delen, ontvangt er zelf minstens evenveel voor terug. Wie actief blijft, blijft verbonden 16

Vrijwilligerwerk bij SWOVE Vrijwilligers zijn het hart van SWOVE. Dankzij hun inzet kunnen we onze activiteiten en diensten uitvoeren. Bij SWOVE zetten zo’n 270 mensen zich vrijwillig in. Ze zijn actief in uiteenlopende rollen. Ze helpen bijvoorbeeld bij onze ontmoetingsmomenten, bezorgen maaltijden, vervoeren mensen, informeren tachtigplussers bij een huisbezoek, zijn iemands maatje en begeleiden zelfs tot aan de laatste levensfase. Ook op beleidsniveau leveren vrijwilligers een bijdrage aan onze organisatie. Onze Klankbordgroep Vrijwilligers denkt, praat en beslist mee over alles wat met vrijwilligerswerk binnen SWOVE te maken heeft. In 2025 maakten we 65.000 uren vrijwillige inzet. Voor nieuwe vrijwilligers Voor nieuwe vrijwilligers organiseren wij introductiebijeenkomsten. Daar maken zij kennis met onze organisatie en leren zij andere vrijwilligers kennen. Twee keer per jaar houden we een vrijwilligersbijeenkomst waar we elkaar op een laagdrempelige manier ontmoeten. Door onze vrijwilligersnieuwsbrieven blijven vrijwilligers op de hoogte van wat er zich binnen SWOVE afspeelt. Ook besteden wij aandacht aan verjaardagen en jubilea. Persoonlijke ontwikkeling Vrijwilligerswerk gaat verder dan het bieden van praktische hulp. Het werk vraagt geduld, flexibiliteit en soms emotionele veerkracht. Daarom biedt SWOVE begeleiding en trainingen aan, zodat vrijwilligers hun werk goed kunnen doen en zich ook op persoonlijk vlak kunnen ontwikkelen. 17

De bibliotheek als ontmoetingsplek Waar kennis en mensen samenkomen Wie denkt dat het in de Bibliotheek Veldhoven alleen om boeken gaat, vergist zich. De missie van de bibliotheek is al meer dan 60 jaar dezelfde: mensen helpen en inspireren zodat zij zich een leven lang kunnen ontwikkelen en volwaardig meedoen in de samenleving. Maar wat in die tijd is veranderd, is de manier waarop die missie wordt vormgegeven. Niet alleen door middel van boeken of digitale bronnen, maar steeds vaker via ontmoetingen tussen mensen. “In onze boekenkasten is veel kennis verzameld,” zegt programmamaker Rob Smetsers. “Maar kennis zit natuurlijk op de eerste plaats in mensen zelf. Door mensen met elkaar in contact te brengen, ontstaat er iets extra’s.” Samen met Imke Duijf ontwikkelt hij activiteiten en diensten binnen het sociaal domein rond thema’s als taalvaardigheid, digitalisering, gezondheid, welzijn, inkomen en werk. De bibliotheek fungeert als plek waar kennis samenkomt en wordt gedeeld, vaak in samenwerking met de organisaties in Veldwijzer. Samenwerken is de basis Rob werkt sinds 2011 bij de bibliotheek in Veldhoven en heeft de samenwerking met de partners in het sociaal domein sterk zien groeien. “We kijken daarbij over de grenzen van onze eigen organisatie heen,” zegt hij. “Waar we elkaar kunnen versterken, wordt 1+1 echt 3.” De meeste activiteiten en diensten worden opgezet met SWOVE, Cordaad Welzijn en Bureau Sociaal Raadslieden. “Soms nemen wij het initiatief, soms worden we vanuit de andere organisatie benaderd. Het gaat over en weer,” vult Imke aan. “Meestal zijn Rob en ik betrokken bij het opzetten en ontwikkelen van een activiteit, soms heeft de bibliotheek alleen een faciliterende rol. Dan stellen we ruimte beschikbaar, werken we mee aan de communicatie en leveren we een bijdrage met onze collectie of educatieve materialen.” Een mooi voorbeeld is de samenwerking met SWOVE rondom dementie. In de afgelopen jaren hebben er in de bibliotheek tal van activiteiten plaatsgevonden: informatieavonden, spreekuren, films met nagesprekken en zelfs theatervoorstellingen. Ook konden mensen via een VR-bril ervaren hoe het is om dementie te hebben en hoe je omgeving dan op je reageert. “Dat maakte veel indruk,” vertelt Rob. Hopelijk kunnen we deze activiteit in de toekomst weer aanbieden.” “DE BELEVINGSWERELD VAN IEMAND MET DEMENTIE WERD VOELBAAR'' 18

Alzheimer Café: leren, delen en groeien Sinds september 2025 vindt het Alzheimer Café van SWOVE plaats in de bibliotheek. De thema’s van de bijeenkomsten variëren van mantelzorg tot notariële regelingen en van technologie en hulpmiddelen tot vragen over het levenseinde. Het gaat niet alleen om het verstrekken van informatie, maar vooral om herkenning en uitwisseling onder bezoekers. De combinatie van professionele ondersteuning vanuit SWOVE, de inzet van betrokken vrijwilligers en de laagdrempeligheid van de bibliotheek maakt dat mensen zich veilig voelen om hun verhaal te delen. Herinneringen in beweging Een andere bijzondere activiteit is de Herinneringswandeling, die elk jaar rondom Wereld Alzheimer Dag wordt georganiseerd. Onder leiding van een bevlogen gids van Erfgoedhuis Veldhoven wandelen mensen door Veldhoven en worden er verhalen van vroeger verteld. SWOVE nodigt mensen met dementie en hun mantelzorgers uit, maar de wandeling staat open voor iedereen. “Het is een activiteit die mensen op een spontane manier met elkaar verbindt,” zegt Rob. “Ze herkennen plekken, raken met elkaar in gesprek en delen herinneringen. Dat is heel waardevol voor iedereen die aan de wandeltocht meedoet.” Ook hier is samenwerking de spil waar het om draait: het Erfgoedhuis voor de verhalen, SWOVE voor het bereiken van de doelgroep en de bibliotheek als organisator en soms als startplek van de wandeling. Parkinson Café: snel gegroeid, stevig verankerd Een recent en succesvol voorbeeld van de samenwerking van SWOVE met de bibliotheek is het Parkinson Café. De ziekte van Parkinson is al enkele jaren in het nieuws als de snelst toenemende neurologische aandoening. Eind 2023 besloten SWOVE en de bibliotheek daarom om een informatieavond te organiseren. “Al snel hadden we 130 aanmeldingen,” vertelt Rob. “Zoveel mensen passen er niet eens in onze ruimte. Dus planden we een tweede datum voor de lezing en verdeelden we de bezoekers over twee avonden. Eén ding was duidelijk: activiteiten voor mensen die te maken hebben met Parkinson voorzien in een enorme behoefte. Al snel ontstond het idee om in Veldhoven een Parkinson Café op te zetten.” Het initiatief groeide uit tot een vaste reeks bijeenkomsten. Voor 2026 staan er zeven bijeenkomsten gepland, vier informatiemiddagen (gemiddeld 40 tot 50 bezoekers) en drie ontmoetingsavonden (gemiddeld 20 bezoekers) voor mantelzorgers. Vrijwilligers spelen een belangrijke rol in de werkgroep van het Parkinson Café. Zij denken mee over de invulling van de bijeenkomsten en helpen mee met de organisatie. 19

Een aantal van hen heeft zelf te maken met Parkinson, als patiënt of mantelzorger. “Hun persoonlijke betrokkenheid maakt het verschil,” zegt Imke. “Het is heel mooi om te zien dat ze groeien in hun rol. Een aantal van hen leidt nu gesprekken tijdens de mantelzorgbijeenkomsten, iets wat ze zichzelf eerder niet zagen doen.” Een bijzonder moment tijdens een mantelzorgbijeenkomst was dat een vrijwilliger het lied Grijs van Jaap Reesema liet horen en aan een volle zaal vertelde waarom dit lied zo veel voor haar betekent. “Dat raakte veel mensen,” zegt Rob. “Juist dit soort momenten maken duidelijk waarom we dit doen.” DigiTaalhuis: meedoen in een digitale samenleving Rob en Imke zijn ook actief voor het DigiTaalhuis, een samenwerking van de bibliotheek, Cordaad Welzijn, SeniorWeb Veldhoven, Taalkracht, Stichting EVA en de gemeente Veldhoven. Het initiatief heeft als doel om mensen die Nederlands willen leren, die beter willen leren lezen en schrijven of die zelfredzaam willen zijn in de digitale wereld te helpen. Rob is coördinator van het DigiTaalhuis. “In Veldhoven heeft ongeveer 1 op de 4 inwoners een anderstalige achtergrond,” vertelt hij. “Er is dan ook veel belangstelling voor het Taalcafé, voor de Leesclubs Nederlands als Tweede Taal en voor 1-op-1 taalcoaching voor mensen die Nederlands willen leren.” Imke organiseert de digitale vaardigheidstrainingen waar vooral senioren aan meedoen. “Bij ons leren ze om handig en veilig te werken met een computer, tablet of smartphone,” legt ze uit. “Ook helpen we mensen om het digitale patiëntenportaal van de huisarts of gezondheidsapps te gebruiken.” Het DigiTaalhuis heeft spreekuren waar mensen terecht kunnen met vragen over taal of digitalisering. Als medewerkers of vrijwilligers van SWOVE bij cliënten signaleren dat ze moeite hebben met taal of digitaal niet mee kunnen komen, maken ze deze mensen attent op het DigiTaalhuis. Blik op de toekomst In 2026 willen SWOVE en de bibliotheek naast het bestaande programma ook nieuwe activiteiten aanbieden voor mensen met Niet Aangeboren Hersenletsel. We kijken ernaar uit om dit samen met Mirjam en Femke van SWOVE op te pakken ", zegt Imke "We werken altijd heel fijn samen." Volgens Rob zijn de prettige persoonlijke relaties in al die jaren de basis van de succesvolle samenwerking: "Hoe zeggen ze dat ook weer? Zonder relatie geen prestatie. Ben ik het helemaal mee eens!" " SWOVE: Samenwerken is onze kracht Daarbij maken we graag gebruik van de inzet en expertise die Veldhoven rijk is. Samen signaleren we wat er leeft en speelt onder inwoners. Op basis daarvan ontwikkelen en organiseren we activiteiten die aansluiten bij hun wensen en behoeften. Verbinding en gezamenlijke kracht SWOVE speelt een actieve rol door partijen met elkaar te verbinden en kennis te bundelen. Met organisaties als Bibliotheek Veldhoven, de gemeente Veldhoven, Oktober, Cordaad Welzijn, woningcorporaties en seniorenverenigingen werken we aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Hierdoor creëren we een aanbod dat past bij de leefwereld van inwoners. Samen resultaat boeken Deze manier van samenwerken leidt al jaren tot mooie initiatieven, zoals de Veldhovense Kluskar, de Langer Thuis Wijzer, het Parkinsoncafé, het Alzheimer Café, de etentjes van Ontmoeting in de Wijk en Samen uit eten. Door ook regionaal en landelijk de samenwerking op te zoeken, blijven we ons ontwikkelen. Zo bouwen we samen aan duurzame waarde voor de inwoners van Veldhoven. Tegelijkertijd blijven we openstaan voor nieuwe initiatieven die bijdragen aan fijn ouder worden. 20

SWOVE werkt samen met de Vrije Universiteit Amsterdam aan de cursus ‘Eerder Erbij’, die het effect van vroege begeleiding na de diagnose dementie onderzoekt. De cursus is gericht op thuiswonende mensen met beginnende dementie en hun naasten en biedt informatie, ondersteuning en praktische handvatten. Lees meer op blz. 30. APRIL Cursus ‘Eerder Erbij’ Basisschool De Berckacker haalt € 3.800 op met een sponsorloop voor jonge mantelzorgers. Met de opbrengst gaan we activiteiten voor jonge mantelzorgers organiseren. Zo geven we vanuit ons Mantelzorg Expertisecentrum aandacht en ondersteuning aan deze bijzondere groep. MEI Sponsorloop voor jonge mantelzorgers Wij nodigen onze vrijwilligers twee keer per jaar uit voor een gezamenlijke vrijwilligersbijeenkomst. Bij de bijeenkomst in juni nemen vrijwilligers deel aan een activiteit naar keuze, ondersteund door het SWOVE-team. De middag is een fijne, laagdrempelige kans om elkaar beter te leren kennen en de band binnen het team te versterken. JUNI Vrijwilligersmiddag In juni start SWOVE met de Ontbijtclub: een warme plek waar senioren wekelijks samenkomen voor een gezellig ontbijt tegen een kleine bijdrage. Hier draait het om elkaar ontmoeten, een praatje maken en samen de dag goed beginnen. Ontbijtclub OOK IN JUNI Kort nieuws 21

IN GESPREK MET WIEL BERDEN: SAMENWERKEN AAN EEN STERK SOCIAAL NETWERK IN VELDHOVEN Wiel Berden is voorzitter van het Seniorenplatform Veldhoven de PVGE (Philips Vereniging Gepensioneerden Eindhoven). Wat ooit begon als een Eindhovense vereniging voor oud-Philipsmedewerkers, groeide uit tot een regionaal netwerk met zes afdelingen: Eindhoven, Veldhoven, Aalst/Waalre & Valkenswaard, Nuenen, Best en Son & Breugel. De afdelingen hebben een overkoepelend bestuur en werken waar dat zinvol is samen. In Veldhoven telt de PVGE circa 1.500 leden en ongeveer 150 vrijwilligers. Hoewel de vereniging haar oorsprong heeft bij Philips, is zij al lang geen ‘Philipsclub’ meer. Nog maar 40% van de leden heeft een Philipsachtergrond; iedereen kan lid worden. “Het gaat ons niet om waar je gewerkt hebt,” benadrukt Berden, “het gaat erom dat mensen elkaar ontmoeten, actief blijven, een netwerk vormen.” De echte bindende kracht van de PVGE zit volgens Berden in de vele clubs die onder het platform vallen. Dat zijn clubs met zeer uiteenlopende interesses: creatieve clubs, sportclubs, kaartclubs (bridge, rikken), een soos, samen koken, samen reizen. “De kern van de club is dat mensen elkaar ontmoeten en vanuit hun talent of passie actief zijn,” zegt Berden. “Daarmee ontstaat bijna vanzelf een sociaal netwerk. Mensen kennen elkaar, letten op elkaar en voelen zich verantwoordelijk voor elkaar.” Dat netwerk strekt zich uit over de verschillende kernen van Veldhoven. Volgens Berden is dat een belangrijk verschil met andere organisaties, bijvoorbeeld de Seniorenvereniging Kring Veldhoven, die meer per kerkdorp georganiseerd zijn. “Bij ons lopen mensen uit alle wijken en kernen door elkaar. Dat maakt het netwerk breder en soms ook sterker.” 22

Samenwerking met SWOVE: leren, signaleren en doorverwijzen “De samenwerking met SWOVE is voor ons heel belangrijk,” zegt Berden. “We versterken elkaar: zij vanuit professionele ondersteuning, wij vanuit het netwerk van vrijwilligers, met name bij Wmo-clientondersteuning en ziekenbezoek. Die samenwerking tussen PVGE en SWOVE gaat verder dan alleen gezamenlijke activiteiten. Er is regelmatig overleg en vrijwilligers sluiten aan bij cursussen die SWOVE organiseert. Zo leren zij niet alleen medewerkers van SWOVE kennen, maar doen ze ook nieuwe kennis op die zij weer meenemen naar hun clubs. Een belangrijk thema daarbij is de toenemende vergrijzing en het steeds vaker voorkomen van dementie. “Binnen onze clubs letten mensen op elkaar en proberen we iedereen zo lang mogelijk betrokken te houden,” vertelt Berden. “Daarom hebben we samen met SWOVE een informatiemiddag georganiseerd om dementie in een vroeg stadium te herkennen en om handvatten te geven hoe je daar goed mee omgaat.” Toch zijn er grenzen aan wat binnen een club mogelijk is. “Bij sommige activiteiten kun je makkelijker rekening houden met iemand die vergeetachtig wordt. Bij andere ligt dat anders,” zegt Berden. “Dan is het heel waardevol dat we via SWOVE kunnen zorgen voor een warme overdracht.” Ook andere cursussen sluiten aan bij dat sociale signalerende karakter, zoals ‘Niet pluis achter de voordeur’, waarbij vrijwilligers leren letten op tekenen van vereenzaming of verwaarlozing. Daarnaast is er aandacht voor informerende huisbezoeken, waarbij mensen worden gewezen op mogelijkheden en voorzieningen via bijvoorbeeld de Wmo. “Het gaat steeds om hetzelfde,” aldus Berden, “zien, signaleren en het gesprek durven aangaan.” Drie grote uitdagingen Kijkend naar de toekomst ziet Berden drie duidelijke uitdagingen voor de PVGE en vergelijkbare organisaties. De eerste is het vinden van nieuwe vrijwilligers. In Veldhoven zijn er 150 actieve vrijwilligers binnen de PVGE, maar het structureel aanvullen van die groep is lastig. “Mensen willen zich minder lang vastleggen,” zegt Berden. “Ze willen best iets doen, maar niet voor onbepaalde tijd en niet met vaste verplichtingen.” De tweede uitdaging is dat mensen steeds meer zelf de regie moeten nemen over hun eigen netwerk. Voorzieningen verdwijnen en er wordt vaker een beroep gedaan op het eigen netwerk. “In dat netwerk moet je investeren vóórdat je het nodig hebt,” is het pleidooi van Berden. “Niet pas op het moment dat je hulp nodig hebt.” De derde uitdaging is het beter aansluiten bij de zogenoemde ‘jongere ouderen’. De gemiddelde leeftijd van de huidige leden in Veldhoven ligt dik in de zeventig. “Een 65-plusser van nu voelt zich vaak nog helemaal niet oud,” zegt Berden. “Die staat volop in het leven en wil vrijheid houden.” Daarom probeert de PVGE activiteiten meer af te stemmen op die doelgroep. Dat betekent vaker kiezen voor eenmalige, overzichtelijke activiteiten, zoals een stadsverkenning of een museumbezoek met gids, gevolgd door koffie of lunch. “Vanuit de commissie kunsten cultuur wordt door twee mensen vanuit hun eigen interesse een bezoek met een gids geregeld. Dat kost weinig tijd en levert veel contacten op.” Ook in de sfeer van ontspanning is er bewust gekozen voor een andere benadering. In plaats van ‘gezapige muziek’ werd er een band uitgenodigd die nummers uit de jaren 60 en 70 speelde, met een dansgroep die rock-’n-roll danste. “Het werd een fantastische avond,” zegt Berden. “Dat is omdenken: niet uitgaan van de passieve ouderen, maar van wat mensen leuk vinden en opnieuw uitdaagt.” “VRIJWILLIGERS ZIJN VAAK DE EERSTEN DIE ZIEN DAT HET NIET GOED GAAT” Wonen, zorg en samen optrekken Een ander belangrijk thema voor de toekomst is wonen en zorg. Op dit terrein trekken PVGE, Seniorenvereniging Kring Veldhoven (in de Seniorenraad) en SWOVE gezamenlijk op. Het gaat daarbij om het behoud van buurthuizen in bestaande kernen en om het opnemen van gezamenlijke ontmoetingsruimtes in nieuwbouwprojecten. “We hebben hierover gesprekken gevoerd met de wethouder en ambtenaren,” vertelt Berden. “Het staat nu op een positieve manier op de agenda. Want zonder ontmoetingsplekken wordt het veel moeilijker om sociale netwerken te bouwen en in stand te houden.” In bredere zin pleit Berden ervoor dat ouderenorganisaties meer samenwerken en hun activiteiten vaker voor elkaar openstellen. “We staan uiteindelijk voor hetzelfde belang. Soms gaat een activiteit niet door omdat er binnen één organisatie te weinig deelnemers zijn. Terwijl het met een bredere uitnodiging prima zou kunnen lukken.” 23

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=