GLUTENVRIJ

‘Oh, Eloy heeft weer wat’ BITTERBALLEN, PATAT, EN BIER… DE NORMAALSTE ZAAK ALS JE BOVEN DE ACHTTIEN BENT, EN NA EEN VOETBALWEDSTRIJD VASTE PRIK VOOR VEEL SPORTCLUBS. DEZE ZOGEHETEN ‘DERDE HELFT’ IN DE SPORTKANTINE WORDT EEN TERUGKERENDE FRUSTRATIE VOOR ELOY SMIT (33) NA ZIJN DIAGNOSE COELIAKIE. ‘ELKE KEER WEER ALLES MOETEN AFSLAAN, EN DAN HOREN “OH, ELOY HEEFT WEER WAT” OF “HIJ MOET WEER WAT ANDERS”.’ WAT HEM BETREFT MAG DE KONINKLIJKE NEDERLANDSE VOETBALBOND (KNVB) DE SPORTKANTINES OPDRACHT GEVEN BETER VOOR GLUTENVRIJE SPORTERS TE ZORGEN. Sport en een gezond leefpatroon spelen in het leven van Eloy Smit een hoofdrol. Het heeft zijn leven misschien wel letterlijk ‘gered’, vertelt hij. ‘Ik speelde op hoog niveau voetbal bij de voetbalclub AFC in Amsterdam. Vijf jaar geleden ben ik ook gaan trainen voor de triatlon. Ik ging nog veel meer sporten, zoals lange fietstochten maken. Dan moet je ook veel meer eten omdat je zoveel verbrandt. Ik begon borden pasta, krentenbollen en witte broodjes te eten.’ SCHNITZEL Dat ‘extreem’ glutenvolle eetpatroon blijkt een aanslag op zijn lichaam. Eloy wordt zieker en zieker. Als hij voor werk in Duitsland is en een schnitzel eet, volgt de spreekwoordelijke druppel. Een ‘shutdown’ volgt. ‘Toen ben ik voor het eerst naar de dokter gegaan. De huisarts noemde meteen “gluten”. Hij vond dat ik mijn bloed moest laten testen. Mijn bloedwaarden waren skyhigh, dus het was meteen duidelijk. Een endoscopie bevestigde de diagnose.’ Geen kruimel gluten meer eten, luidt de opdracht van de dokters. Eloy heeft niet eerder van het glutenvrije dieet gehoord en weet eerst niet waar hij moet beginnen. ‘Ik ben meteen heel veel over het dieet gaan lezen, en ik heb me aangemeld bij een diëtist. Ik hou me er heel streng aan, en laat me ook elk halfjaar checken.’ Hij knapt snel op. ‘Ik realiseerde me toen dat een dikke buik na een pizzaatje en bier niet normaal was. Nu denk ik: Was ik maar eerder naar de dokter gegaan.’ TRIATLON De triatlon voltooit hij succesvol. ‘Ik moest wel voorzichtig zijn met het eten dat aan de kant van de weg werd uitgedeeld.’ Als hij weer gaat voetballen, ervaart hij hoe het is om altijd de uitzondering onder twintig jongens te zijn. ‘Na de wedstrijd ga je de kantine in. Het is daar een beetje een machocultuurtje met de mannen onder elkaar’, legt hij uit. Die ‘mannen-dynamiek’ werkt na zijn diagnose helaas averechts. Zijn medevoetballers tonen niet veel begrip als hij het zoveelste biertje en de bitterballen afslaat, en een colaatje neemt. ‘”Oh, Eloy heeft weer wat”, is dan de reactie.’ Eloy: ‘Vrouwen gaan anders met elkaar om. Ze reageren meer van ‘Oh, wat vervelend voor je’.’ Na een paar jaar krijgt hij het in ieder geval voor elkaar dat er in de kantine van AFC glutenvrij bier beschikbaar is. Eloy lacht meewarig: ‘Dan zit je nog met je boterhammetje, en de rest aan de bitterballen. Beetje knullig, maar ja.’ BAMMETJE Bij de volgende voetbalclub waar hij gaat voetballen, is opnieuw niks glutenvrij te krijgen. De vader van een zoon TEKST: ANNETTE KARIMI 36 GLUTENVRIJ JUNI 2026 Deel het artikel op je sportclub en een dochter haalt zijn schouders op. ‘Dat er voor mij niks is, heb ik wel geaccepteerd. Maar ik maak me wel zorgen over mijn zoon. Hij is drie jaar, en we vermoeden dat er ook een kans is dat hij coeliakie krijgt. Als hij gaat voetballen, zou ik het erg vinden om hem dan met een bammetje te zien. Moeilijkheid is ook dat vrijwilligers, vaak de ouders, de sportkantines bemannen. Die weten natuurlijk niet hoe ze glutenvrije snacks kunnen klaarmaken.’ Genoeg verbetering mogelijk, wat Eloy betreft. Hij is vrijwillig lid van de raad van toezicht van de NCV. Hij maakt zich onder andere sterk voor betere glutenvrije opties in de horeca. ‘Als ik uit eten ga, kan ik 89 procent van wat er op de menukaart staat niet eten’, vertelt hij. Ook lunchen op zijn werkplek is niet ideaal. Eloys kantoor bevindt zich in de voormalige koepelgevangenis van Haarlem. Hij wijst naar het bedrijfsrestaurant. ‘Ik werk hier al een paar jaar, ze kennen me, dus is er altijd een glutenvrij broodje voor mij. Maar glutenvrij eten is altijd kwalitatief minder, minder lekker en duurder. De pech is natuurlijk ook dat ik nog heel goed weet wat de smaak is van vers brood en een croissantje.’ DRAMA ‘En uitgaan vind ik echt een drama. Ik probeer dan altijd aan te sturen op een kroeg waarvan ik weet dat er glutenvrij bier is. Of als er een rondje wordt gegeven in de kroeg, ik altijd mijn vinger moet opsteken, zo van “denk aan mij”.’ Er zijn gelukkig andere voorbeelden zoals in landen als Italië en Spanje. Eloy: ’ Daar is het zoveel beter geregeld voor mensen met een glutenvrij dieet. De horeca is daar veel beter op de hoogte.’ Een goede en up-to-date app voor glutenvrije horecagelegenheden in Nederland zou wat hem betreft ook al enorm kunnen helpen. Al mist hij in de sport begrip, toch ziet Eloy ook een voordeel. ‘Na mijn diagnose ben ik veel bewuster en gezonder gaan eten. Ik heb mijn levensstijl aangepast. Voor mij geen dagelijkse koekjes en chips meer’, lacht hij. 37 GLUTENVRIJ JUNI 2026

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=