52 Publieksjaarverslag 2025 53 Nitika Taneja Tumorcellen hebben meestal foutjes in het DNA, en kunnen deze foutjes niet goed meer repareren. Daardoor zijn ze vatbaarder voor chemotherapie. Maar: sommige ‘super-tumorcellen’ hebben zóveel foutjes in hun DNA, dat ze daar juist weer sterker van worden. Ze kunnen heel veel heterochromatine aanmaken op de plekken waar het DNA wordt gekopieerd. Met hun techniek willen Nitika en haar collega’s onderzoeken hoe het komt dat ‘super-tumorcellen’ zoveel heterochromatine kunnen maken. Wat doet heterochromatine precies, en is het te remmen? Nieuwe geneesmiddelen Nitika en haar collega’s ontdekten al dat bepaalde eiwitten extra aanwezig zijn in resistente tumorcellen. Die eiwitten kunnen een soort lusjes maken rondom replicatievorken om het DNA extra te beschermen. Sommige van die eiwitten kunnen doelwit zijn voor mogelijk nieuwe geneesmiddelen. Maar hoewel er zelfs al een paar kandidaat-middelen in de vroegste testfases zitten, is er nog weinig bekend over hun werking.‘De geneesmiddelen zouden giftig kunnen zijn, omdat gezonde cellen deze eiwitten ook hebben. Dat moet nog uitgebreid worden onderzocht.’ Maar eerst wil Nitika weten hoe het DNA van kankercellen zichzelf kopieert en beschermt. ‘Daarom vergelijken we met ChromStretch gevoelige met ongevoelige tumoren’, zegt zij. ‘Veranderingen op het niveau van replicatievorken, zoals de vorming van heterochromatine, kunnen aanwijzingen geven over de verwachte werkzaamheid van chemotherapie. Die kennis kunnen we gebruiken om verschillende kankersoorten van elkaar te onderscheiden, en beter te voorspellen hoe ze zullen reageren op een therapie.’ Nitika hoopt zo, vanuit het laboratorium, bij te dragen aan betere behandelopties. ‘Een behandeling die beter op de patiënt is toegesneden, leidt tot minder onnodige bijwerkingen, en uiteindelijk minder ziekte.’ < ‘Binnen een paar dagen zien we of de patiënt vatbaar is voor de chemotherapie’ ‘De eerste versie bestond uit een stel reageerbuisjes, slangetjes en een aquariumpomp’ Die strakke manier van DNA-winding is karakteristiek voor de manier waarop de cel haar bouwplannen het liefst bewaart. Hierdoor is het beter beschermd tegen invloeden van buitenaf. De ene cel is beter in dat beschermingsmechanisme dan de andere. Zo lukt het de meeste ‘gezonde’ cellen prima om hun DNA te beschermen tegen DNA-schade. >>
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=