Publieksjaarverslag 2025 51 50 Nitika Taneja De medicatie werkt door de DNA-streng kapot te maken Toch werkte die geïmproviseerde aanpak prima, zegt Nitika. ‘De vloeistof met het DNA erin druppelt niet, maar stroomt heel geleidelijk. Het apparaat doet dat onder precies de goede hoek, met precies de juiste kracht en snelheid. Daardoor blijven de vezels van elkaar gescheiden, zodat we ze daarna goed onder de microscoop kunnen bekijken.’ Testen op kankercellen Voordat de onderzoekers ChromStretch in de praktijk kunnen gebruiken, moet er nog veel gebeuren. Nitika en haar collega’s zijn al een heel eind op weg. Ze hebben een samenwerking opgezet met de afdeling Medische Oncologie, om deze nieuwe techniek te testen op kankercellen, zegt ze. ‘We krijgen weefselmonsters van mensen met eierstokkanker. Daarvan weten we dat de helft van de patiënten niet reageert op een specifieke soort chemotherapie.’ Door die kankercellen te behandelen met deze chemotherapie en daarna het DNA te bekijken, kan Nitika zien wat er misgaat in het kopieerproces.‘Binnen een paar dagen kunnen we zien of deze patiënt vatbaar is voor deze specifieke soort chemotherapie’, zegt zij. ‘Zo hopen we te kunnen voorspellen hoe de patiënt zal reageren op deze therapie.’ Het onderzoek loopt nog. Hoewel de resultaten veelbelovend zijn, gaat het om een kleine studie van 25 patiënten. Dankzij een subsidie, die Nitika kreeg samen met John Martens en Ingrid Boere, kunnen ze de studie naar het strak opgerolde DNA, oftewel heterochromatine, uitbreiden naar 100 patiënten. DNA openritsen Wat is heterochromatine precies en waarom speelt het mogelijk een belangrijke rol in de behandeling van kanker? Daarvoor moeten we terug naar het begin: een delende cel. In dat deelproces wordt ook het DNA gekopieerd en in tweeën gesplitst. De dubbele streng DNA moet eerst een stukje openritsen. Dat stukje open DNA noemen we de ‘replicatiebubbel’. Waar het DNA openritst heeft het de vorm van een Y. ‘Dat is de replicatievork’, zegt Nitika. ‘Daar is het DNA het kwetsbaarst.’ Op dat moment in de celdeling is chemotherapie het effectiefst. De medicatie werkt door de DNAstreng kapot te maken of het verdubbelingsproces te stoppen. Hoe meer van deze aanvallen een cel te verduren krijgt, hoe moeilijker hij die schade ongedaan kan maken. Als dat niet meer lukt, sterft de cel. In theorie is dit de ideale manier om kanker te behandelen. In de praktijk ligt dat anders. Bij sommige kankercellen heeft chemotherapie geen effect. Dat zit zo: sommige kankercellen verpakken hun DNA bij de replicatievork op nét een iets andere manier. Het DNA is daar extra strak opgewonden, waardoor het minder vatbaar is voor schade. ‘Onderzoekers dachten altijd dat de cel het DNA alleen opwindt als het niet hoeft te worden afgelezen. Maar wij hebben ontdekt dat dat opwinden eigenlijk een manier van de cel is om het DNA te beschermen.’ >> >>
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=