tekst Koen Scheerders foto’s Harmen de Jong Nitika onderzoekt waarom sommige kankercellen immuun zijn voor chemotherapie Nitika Taneja werkt aan een techniek om het DNA van tumorcellen beter te bekijken. Zo hoopt ze vanuit het laboratorium bij te dragen aan betere behandelopties voor mensen met kanker. ‘Soms reageert de helft van de patiënten niet op een behandeling.’ Tumorcellen delen razendsnel. Daarom is chemotherapie vaak de eerste keus voor het behandelen van veel soorten kanker. De chemotherapie richt zich namelijk specifiek op snel delende cellen. Doel is het stoppen van de tumor door het laten afsterven van de tumorcellen. Het probleem is dat sommige tumorcellen niet vatbaar zijn voor chemotherapie. Dat speelt bijvoorbeeld bij eierstokkanker, waarbij ruim de helft van de patiënten ongevoelig is voor chemotherapie. Zij krijgen alleen de bijwerkingen, terwijl de tumor doorgroeit. Hoe komt dat? Moleculair geneticus Nitika Taneja zoekt naar het antwoord. Een verklaring voor de immuniteit van sommige tumorcellen ligt waarschijnlijk in de manier waarop het DNA zich in die cellen opdeelt. Sommige tumorcellen pakken tijdens het proces van celdeling hun DNA extra strak in. Daardoor zijn ze minder gevoelig voor schade door chemotherapie. Dat stevig opgerolde DNA noemen we heterochromatine. De hoeveelheid heterochromatine bevat informatie over hoe vatbaar een cel is voor chemotherapie. Op een kijkglaasje Nitika en haar collega’s gebruikten die kennis om zelf een techniek te ontwikkelen waarmee ze heel nauwkeurig de hoeveelheid heterochromatine in het delende DNA kunnen bepalen. Het secuur kunnen kijken is geen vanzelfsprekendheid vanwege de eigenschappen van het weefsel. DNA en de eiwitten waar het DNA omheen opgerold zit, klonteren heel snel, zegt Nitika. ‘In zo’n wirwar kun je de samenstelling en dikte van individuele vezels niet bepalen.’ Daarom maakten ze zelf een apparaat dat het DNA uit een cel heel precies, zonder klontjes, op een kijkglaasje kan leggen. Het prototype van hun techniek, die ze ChromStretch noemen, lieten ze maken door de techniekafdeling van het Erasmus MC.‘De eerste versie bestond uit een stel reageerbuisjes, slangetjes en een aquariumpomp die we voor twintig euro op internet hebben gekocht.’ >> O N Z E O N D E R Z O E K E R Publieksjaarverslag 2025 49 48 Nitika Taneja
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=