Maar wat is gluten? Gluten is een eiwit dat van nature voorkomt in de volgende graansoorten: (khorasan)tarwe, spelt, rogge, gerst en gort. Het zit ook in producten die van deze granen zijn gemaakt. Heb je coeliakie, dan maakt je lichaam antistoffen aan tegen je eigen weefsels. Door het eten van gluten ontstaan namelijk ontstekings- reacties in het darmslijmvlies van de dunne darm. Hierdoor beschadigen de darmvlokken en worden belangrijke voedingsstoffen niet goed meer opgenomen. Dan is een strikt dieet zonder gluten nodig. Hoe ziet dat er nu uit? HET ONTBIJT KLEINE AANPASSINGEN Een typisch ontbijt bestaat vaak uit een beschuitje, een cracker, cruesli of een bakje yoghurt met granola met een glas sap en een kop koffie of thee. Dit zijn simpele producten, maar daar zit vrijwel altijd gluten in. Voor een glutenvrij ontbijt moet je deze vervangen door (duurdere) glutenvrije varianten. Pure yoghurt en kwark zonder toevoegingen zijn meestal van nature glutenvrij. In dranken schuilt ook een risico. Sommige theesoorten bevatten gluten. Alternatieven voor koffie, zoals granenkoffie, zijn vaak ook niet glutenvrij. Hoe zit het met ontbijt- en zuiveldranken? Daar worden steeds vaker vezels aan toegevoegd. Die kunnen weer afkomstig zijn van glutenbevattende granen. Iemand met een glutenvrij dieet moet dus ALTIJD het etiket lezen. Ook omdat ingrediënten in een product kunnen veranderen. DE LUNCH DENK IN MOGELIJKHEDEN De Nederlandse lunch draait nog vaak om brood. En laat dat nou nét heel veel gluten bevatten. Er zijn glutenvrije broodsoorten, en ook crackers, verkrijgbaar. Voor broodbeleg, van hagelslag tot vleeswaren en van chocopasta tot broodsalades, geldt dat hier gluten in verwerkt kan zijn. Beleg dat in de regel vaak wel kan is pindakaas, appelstroop, jam, groentespreads, hummus en onbewerkte kaas en vleeswaren. Overigens verschilt glutenvrij brood qua prijs enorm van glutenvol brood. Voor 500 gram gewoon brood betaal je gemiddeld € 1,80. Voor glutenvrij brood leg je al gauw € 4,80 neer. Naast het controleren van de ingrediënten moet iemand die glutenvrij eten klaarmaakt ook goed letten op veel andere dingen. Zo kan een snijplank waar eerder gewoon brood op lag, zorgen voor kruisbesmetting. Oftewel: glutenvolle broodkruimels die op glutenvrij brood komen. Dat kan al voor klachten zorgen bij iemand met een glutenvrij dieet. Hetzelfde geldt voor messen en ander keukengerei. Eerst een glutenvolle boterham besmeren en daarna met datzelfde mes in de jam? Die jam is dan niet meer glutenvrij. Er kan een kruimel in terecht zijn gekomen. Een huishouden waar glutenvrij wordt gegeten heeft om die reden vaak alles dubbel. Zo staan er vaak een extra pot jam en kuipje smeerboter op tafel met een sticker met ‘glutenvrij’ erop. Dit is een van de trucjes om kruisbesmetting te voorkomen. HET AVONDETEN VERRASSEND EENVOUDIG Een glutenvrije avondmaaltijd is vaak makkelijker. Aardappelen, groente, vlees (onbewerkt) en rijst zijn van nature glutenvrij. Pasta is dat niet, maar er zijn veel glutenvrije pastasoorten verkrijgbaar. Waar liggen de risico’s bij het warme eten? • Kant-en-klare pakjes en zakjes, zoals sauzen en kruidenmixen. • Bouillonblokjes. • Gepaneerde producten (vaak met tarwe). • Sommige vleesvervangers. • Bak- en braadproducten. HOE KAN JIJ TE WETEN KOMEN OF EEN PRODUCT GLUTENVRIJ IS? Op verpakkingen staat altijd welke ingrediënten zijn gebruikt. Bevat een product gluten? Dan moet dit vermeld worden. Allergenen moeten worden benadrukt. Glutenbevattende granen zijn allergenen, vandaar dat je tarwe, gerst of rogge vaak dikgedrukt of met HOOFDLETTERS ziet staan. Zie je een glutenvrij logo of glutenvrije claim? Dan is het product veilig. Geen logo? Lees dan altijd de ingrediëntenlijst. Zie je geen glutenbevattende ingrediënten? Dan is het product qua ingrediënten glutenvrij. Je leest het al, glutenvrij eten vraagt om aandacht en aanpassingen. Kook je voor iemand die glutenvrij moet eten? Leuk! Stem dan af met diegene, en vraag waar je op moet letten. Verderop leggen we in dit magazine in 8 tips uit hoe jij kruisbesmetting voorkomt. We geven je ook een paar leuke glutenvrije recepten om iemand met coeliakie te verrassen! Deel dit artikel met een geïnteresseerde vriend, collega of familielid! 7 GLUTENVRIJ JUNI 2026 GEEN HIPPE KEUZE, MAAR NOODZAAK GLUTENVRIJ ETEN EEN TREND OF EEN HIPPE KEUZE? BIJ DE AUTO-IMMUUNZIEKTE COELIAKIE (EN GLUTENSENSITIVITEIT/NCGS EN DERMATITIS HERPETIFORMIS) SPEELT GLUTEN EEN HOOFDROL EN IS EEN GLUTENVRIJ DIEET GEEN KEUZE MAAR PURE NOODZAAK. STERKER NOG, HET IS ZELFS DE ENIGE BEHANDELING. EIGENLIJK SPREKEN WE LIEVER VAN EEN GLUTENVRIJ LEVEN, OMDAT JE ER ALTIJD EN OVERAL REKENING MEE MOET HOUDEN. AAN DE HAND VAN DRIE DAGELIJKSE HOOFDMAALTIJDEN LATEN WE ZIEN WAAR IEMAND ELKE DAG OP MOET LETTEN ALS GLUTEN UIT DEN BOZE IS. TEKST: CHRIS MAK Het glutenvrije dieet simpel uitgelegd! 6 GLUTENVRIJ JUNI 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=