KUN JE GENEZEN VAN COELIAKIE? ZIJN COELIAKIE, GLUTENSENSITIVEIT (NCGS) EN DERMATITIS HERPETIFORMIS BINNENKORT TE GENEZEN? DIE VRAAG KRIJGT DE NCV GEREGELD. OVER DE HELE WERELD WORDEN COELIAKIE EN NCGS ONDERZOCHT, ONDER ANDERE IN AUSTRALIË, ITALIË EN HET VERENIGD KONINKRIJK. OOK IN NEDERLAND PROBEREN ONDERZOEKERS TE BEGRIJPEN HOE COELIAKIE ONTSTAAT EN OF HET IN DE TOEKOMST TE GENEZEN OF TE VOORKOMEN IS. OOK WORDT ONDERZOCHT WAAROM MENSEN MET NCGS KLACHTEN KRIJGEN VAN GLUTEN ZONDER DAT ZE COELIAKIE HEBBEN. TEKST: LIEKE DILLEN Wetenschappelijke onderzoeken volop in gang 42 GLUTENVRIJ JUNI 2026 Alleen mensen met een bepaald gen krijgen coeliakie. 50-60 procent van de bevolking heeft dat gen, maar slechts 1-1,5 procent van de bevolking ontwikkelt coeliakie. Er moet dus nog een oorzaak zijn voor coeliakie. Daarvoor kijken wetenschappers naar factoren zoals voeding, infecties en het immuunsysteem. Ze willen begrijpen waarom sommige mensen coeliakie krijgen, en andere niet. Er wordt door de farmaceutische industrie ook onderzoek gedaan naar medicijnen. Zowel om de gevolgen van coeliakie te verzachten als om coeliakie te voorkomen. Dat heeft nog niet tot een echt medicijn geleid, en als het lukt, gaat het nog jaren duren. Omgevingsfactoren Bij onderzoek naar het ontstaan van coeliakie wordt ook gekeken naar omgevingsfactoren zoals virussen en bacteriën. Er zijn aanwijzingen dat bijvoorbeeld een virusinfectie, een bacteriële infectie en/of het microbioom invloed heeft op het ontstaan van coeliakie. Neem bijvoorbeeld het microbioom, de bacteriën in de darm die belangrijk zijn voor een gezonde spijsvertering. Onderzoekers ontdekten verschillen in het microbioom tussen mensen met en zonder coeliakie, zelfs voordat coeliakie ontstaat. Is dit verschil in het microbioom de reden waarom maar een deel van de mensen ook echt coeliakie krijgt? Met dit soort vragen houden internationale wetenschappers zich bezig. De manier waarop coeliakie wordt vastgesteld, is inmiddels veranderd. Vroeger was altijd een darmonderzoek nodig. Via een endoscopie werd dan een klein stukje darmweefsel afgenomen. Tegenwoordig kan de diagnose in veel gevallen gesteld worden via bloedonderzoek. Daarbij wordt gekeken naar bepaalde stoffen in het bloed die er alleen zijn als iemand met coeliakie nog gluten eet. Klachten Om coeliakie vast te stellen moet iemand wel gluten blijven eten. Sommige mensen stoppen met gluten eten bij een vermoeden van coeliakie: ze willen dat gezondheidsklachten zo snel mogelijk verminderen. In dat geval moet iemand helaas weer gluten gaan eten om coeliakie vast te stellen. Wetenschappers wereldwijd onderzoeken of coeliakie vastgesteld kan worden zonder gluten te hoeven eten. Hoewel dat onderzoek nog wel eventjes duurt, zou dat voor veel mensen een uitkomst zijn. Er is geen twijfel mogelijk: de enige echte behandeling voor coeliakie is het glutenvrije dieet. Waar wel naar wordt gekeken is de medische controle van mensen met coeliakie. Moet iedereen bijvoorbeeld elk jaar naar een mdl-arts: een arts voor maag, darm en lever? Of kan de huisarts een deel van die zorg overnemen? En als je bij de dokter komt, wat moet er dan gecontroleerd worden? Deze en andere vragen staan centraal in het Nederlandse onderzoeksproject ‘Grip op coeliakie’. Mdl-arts Gerd Bouma – werkzaam bij het Amsterdam UMC en expert op het gebied van coeliakie – probeert samen met PhD-student Madeleine Mosterd antwoord op deze vragen te krijgen. Misschien ken je iemand met coeliakie, en vind je het leuk om je voor deze ziekte in te zetten. Of kun je dit onderzoeksproject op je werk aandragen als een goed doel. Het MDL-fonds houdt tijdens de jaarlijkse collecte in de week van 14 t/m 20 juni een collecte voor iedereen met een maag-, darm- of leverziekte. Met jouw eigen online-collectebus kun je ook meehelpen aan meer wetenschappelijk onderzoek, én aan betere voorlichting. collectebus.mdlfonds.nl/team-nederlandse-coeliakie-vereniging Help je mee? Coeliakie is een ernstige auto-immuunziekte die grote impact heeft op het dagelijks leven. Er is meer wetenschappelijk onderzoek én betere voorlichting nodig zodat coeliakie sneller wordt herkend en mensen de juiste zorg en steun krijgen. Dat is het doel van ‘Grip op coeliakie’, een onderzoeksproject van de NCV, in samenwerking met het MDL Fonds, artsen en onderzoekers. Lees meer over het onderzoek op: www.mdlfonds.nl/grip-op-coeliakie/. Goed doel GLUTENVRIJ JUNI 2026 43
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=