‘We zijn er allebei stevig verankerd,’ vertellen Emile Grommen en Dany Schoebrechts terwijl ze zich onder de 16e-eeuwse gewelven van de abtsvleugel van de Trudoabdij over de prachtige luchtfoto’s van ‘hun’ Brustem buigen. Enthousiast laten ze een verkwikkende regen van historische feiten over me neerdalen. Het mag duidelijk zijn: Emile en Dany kennen het lokale verleden op hun duimpje en slaan de handen in mekaar om deze verhalen te bewaren en door te geven aan jong en oud. Het lokale verleden warm houden. Erfgoedsamenwerking in de praktijk KOENRAAD NIJSSEN Sint-Truiden. Intussen is zoon Hendrik helemaal in de ban van de luchtmachtbasis van Brustem geraakt. ‘De plein ligt letterlijk in onze achtertuin. Als jonge tiener ging hij al naar de maandelijkse vergaderingen van het Historisch Centrum Luchtmachtbasis Brustem, dat door gepensioneerde militairen was opgericht op de basis van Bevingen. Ik bracht hem dan en voordat ik wist, werd ik zelf als penningmeester ingelijfd bij het Centrum.’ Veteranen In 1996 gaat de luchtmachtbasis van Brustem dicht, maar er komt gelukkig een akkoord met de stad Sint-Truiden om het Historisch Centrum lokaal te verankeren. Dany: ‘Met de steun van het leger en de stad slagen we er toch al bijna 30 jaar in om dit museum in het Abtskwartier te exploiteren. Destijds waren we ook met een grotere groep, onder wie een aantal oud-militairen. Helaas slaat de vergrijzing ook bij ons toe, we gaan het aantal dagen dat we de deuren openen in het toeristisch seizoen dit jaar moeten halveren. Maar op afspraak doen we natuurlijk open!’ Zoon Hendrik heeft momenteel ook de handen vol met een drukke baan, maar heeft zijn sporen al ruimschoots verdiend. ‘Hij was en is gebeten door de microbe, onderhield contacten met verschillende Amerikaanse veteranen die in 1944-1945 vlogen vanaf Brustem. Zo werd hij uitgenodigd op reünies van veteranen in de VS en zijn we in 2007 en 2008 naar de States gereisd.’ Op basis van de vele gesprekken en gedegen bronnenonderzoek schrijft Hendrik verschillende vlot leesbare en fraai geïllustreerde boeken over de rijke geschiedenis van piloten die vliegen van op Brustem. 2.400 files Emile: ‘In oktober 2017 overleed meester Lammens plots. Zijn decennialang onderzoek naar de geschiedenis van Brustem had intussen kasten vol klasseurs met informatie opgeleverd. Zijn enige dochter contacteerde me met de vraag of ik dat archief wilde doornemen, opdat het niet verloren zou gaan. Dat heb ik dan gedaan en dan heb ik samen met Dany en Willem Poulus ‘Heemkunde Brustem’ opgericht. We zijn gestart met maandelijkse lezingen over de geschiedenis van Brustem en hebben ook een reeks tentoonstellingen georganiseerd. En met steun van Erfgoed Haspengouw hebben we het archief van meester Lammens kunnen digitaliseren, meer dan 2.400 files.’ ‘Die financiële steun is voor ons cruciaal. Wat ook belangrijk is? Een eigen lokaal! Het Historisch Centrum Luchtmachtbasis Brustem heeft hier een eigen lokaal en dat is een zegen. Met Heemkunde Brustem konden we enkele jaren terecht in een lokaal van basisschool ‘De Boomhut’ aan het Singelplein, totdat die gesloten werd. Daarna vonden we onderdak in zaal ‘Burchtheem’. We werden lid van de vzw, wat ook de nodige inzet vraagt. Op die manier konden we voordelig een zaal huren.’ Vrijwilligers ‘Ik wil beklemtonen dat er veel vrijwilligers voor Heemkunde Brustem klaarstaan,’ gaat Emile verder. ‘Voor die ijverige sympathisanten zijn we heel dankbaar.’ Dany: ‘Of onze twee organisaties samenwerken? Altijd! Er hoeft maar een telefoontje te komen en we staan klaar voor mekaar. Tijdens de tentoonstellingen van ‘Heemkunde Brustem’ gaat het ook vaak over de plein, dus daar vinden we mekaar al meteen.’ ‘Tijdens onze jaarlijkse tentoonstelling rond de Allerheiligenvakantie leggen we altijd de link met de lagere scholen in Brustem,’ gaat Emile verder. ‘We willen het lokale verleden doorgeven en op die manier ook warm houden. Door de scholen naar de expo te halen, zorgen we ervoor dat de leerlingen elk jaar een tentoonstelling over het lokale verleden kunnen zien,’ klinkt Emile tevreden. ‘Het valt me trouwens op hoe kinderen de laatste tijd wel angstig zijn, door de internationale actualiteit. Ik vertel hen dan dat ze geen schrik moeten hebben, maar wel aandachtig moeten zijn. Het is belangrijk om een genuanceerd beeld van de geschiedenis te brengen.’ De twee enthousiastelingen voeren daarnaast de historische kwaliteit hoog in het vaandel. ‘Geschiedenis is verhalen aan mekaar knopen, zoveel mogelijk het verhaal vertellen over wat je nu nog kan zien. Maar dat moet correct gebeuren, niet in de val van de fantasie of het vervormende geheugen trappen. Daarom stellen we altijd: Bronnen! Bronnen! Bronnen! En dan checken en dubbelchecken!’ U 4 ERFGOEDKRANT HASPENGOUW I APRIL 2026 Emile (75) is geboren en getogen in de dorpskern van Brustem, de moeder van Dany (70) stamt uit de historische Hoeve Daenen in het gehucht Nerem. Dany’s ouders gaan in Sint-Truiden wonen, waar hij opgroeit. Na zijn huwelijk keert Dany terug naar de voorouderlijke hoeve in Nerem, die hij zorgvuldig renoveert. Emile krijgt thuis de verhalen van de beide Wereldoorlogen met de paplepel mee, Dany’s interesse voor erfgoed wordt gewekt door een leraar wiskunde (!) in de Truiense Broederschool. ‘Roger Collard was voorzitter van de gidsenbond van Sint-Truiden en hij maakte me warm om naar de maandelijkse voordrachten in het stadhuis te gaan. Daar leerde ik de Geschied- en Oudheidkundige Kring van Sint-Truiden kennen. Ik las de boekjes van Achille Thijs over de Truiense geschiedenis en gaf daar spreekbeurten over,’ glimlacht Dany. ‘Dat ken ik,’ bevestigt Emile, ‘ik heb ook nog een spreekbeurt over WO II gegeven. Mijn ouders stimuleerden dat wel.’ ‘De plein’ Het leven gaat zijn gang: studeren en werken, trouwen en bouwen. ‘Voor mij was daarna het boek dat ‘Het Oude Land van Loon’ in 1975 publiceerde naar aanleiding van 800 jaar vrijheidscharter van Brustem erg belangrijk,’ stipt Emile aan. ‘En in 1960 was meester Maurice Lammens thuis tegenover komen wonen. Hij deed sindsdien zeer uitgebreid onderzoek naar de geschiedenis van Brustem. Na mijn pensionering in 2010 liep ik regelmatig bij hem langs en hij stelde me veel uitstekend materiaal ter hand.’ Dany combineert tot eind jaren ’90 zijn drukke job als ingenieur met gidswerk in Maquette in het Historisch Centrum Luchtmachtbasis Brustem Dany Schoebrechts Emile Grommen Burcht van Brustem © RUDI DE COCK © AIRBASE SINT-TRUIDEN < TERUG NAAR PAG. 1
RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=