Kust & Zee

van Infrastructuur en Waterstaat (IenW). “Het gaat om de biodiversiteit, toestand van de zeebodem, zwerfvuil en onderwatergeluid.” Soortenrijkdom “Als er soorten planten of dieren uit een voedselketen verdwijnen, kan dat grote gevolgen hebben voor andere soorten en uiteindelijk voor de vis die op je bord ligt”, aldus Van de Velde. “Daarom is het herstellen, vergroten en versterken van de soortenrijkdom zo belangrijk voor de goede milieutoestand van de Noordzee. Dit doen wij onder andere met soortenbeschermingsplannen voor bijvoorbeeld bruinvissen, haaien en zeevogels en met het aanwijzen van beschermde natuurgebieden.” Ook nieuwe vormen van gebruik bieden kansen voor de natuur. Daaromstuurt het programma vanmaatregelen ook aan op natuurinclusieve ontwikkeling. “Zo verstoort de aanleg van windmolenparken op zee de natuur, maar als ze er dan eenmaal staan, bieden ze juist kansen om die natuur te versterken. De harde fundamenten van de molens zijn immers een prima plek om te leven voor diverse planten en dieren”, geeft zij als voorbeeld. Bodemleven Meetgegevens laten zien dat de zeebodem in het Nederlandse deel van de Noordzee in hoge mate verstoord is. “Dit komt door het intensieve gebruik in dit deel van de zee. Hoewel wij voor verschillende vormen van gebruik al maatregelen hebben genomen, is de algehele kwaliteit van de zeebodem nog steeds laag. Er is nog een grote inhaalslag te maken”, laat Roos Bol weten. Zij is beleidsmedewerker Marien bij hetzelfde ministerie en medeverantwoordelijk voor de uitvoering van het KRM programma van maatregelen. Bol: “Zo ondervindt het bodemleven negatieve effecten van de bodemberoerende visserij en van zandwinning en zandsuppleties. Om de negatieve effecten tegen te gaan, richtenwij ons onder andere op het stimuleren van innovatie, zoals nieuwe vismethoden, duurzamere schepen of innovatieve baggerwerktuigen.” “Bescherming van het bodemleven gebeurt ook door beschermde natuurgebieden op zee aan te wijzen. Hier blijven het zeeleven en de bodem onberoerd. Windmolenparken en bodemberoerende visserij zijn hier niet toegestaan. Zo kan de Noordzeenatuur zich hier herstellen en zelfs versterken.” Zwerfvuil “Voor het verminderen van zwerfvuil in zee zetten wij in op preventie: door een aanpak bij de bron, bewustwording en het sluiten van productketens. Het huidige EU verbod op wegwerpplastics is al een behoorlijke stap in de goede richting. Het uitbannen van microplastics, die onder meer in heel wat huidverzorgingsproducten zitten, is een volgende stap. Ook hierover moet je internationale afspraken maken”, geeft Bol aan. “De bewustwording rondom zwerfvuil is de laatste jaren enorm toegenomen. De gebruikers van de Noordzee en consumenten zijn ook cruciale schakels in de aanpak van het zwerfvuil. Het strandafval en zwerfvuil in zee is de laatste jaren aanzienlijk verminderd door landelijke en regionale maatregelen en inspanningen in goede samenwerking met onder meer de visserij, strandondernemers en scheepvaart. Schoonmaakacties op de stranden en langs de rivieren, meer onderzoek, betere kennis, educatie, communicatie en projecten als ‘Fishing for Litter’ (zie ook pagina 48) hebben daar allemaal aan bijgedragen. Maar we zijn er nog niet: daarom doen we met dit KRM programma van maatregelen een extra inspanning om zwerfvuil terug te dringen.” Onderwatergeluid De meeste zeedieren zijn afhankelijk van geluid. Vooral de Noordzee is zeer troebel met een zicht van enkele decimeters. In zee ‘kijken’ veel dieren daarom vooral met hun oren: ze gebruiken geluid om met elkaar te communiceren en om prooien te zoeken of juist vijanden en obstakels te vermijden. De afgelopen decennia zijn de menselijke activiteiten op de Noordzee sterk toegenomen en geluid is een bijproduct van veel activiteiten. Als dat geluid de natuurlijke geluiden overstemt, heeft dit invloed op de vitale functies van al die zeedieren. De inzet van de KRM maatregelen is om de schadelijke effecten van het onderwatergeluid door menselijk handelen te voorkomen. Zo zijn de regels die in de vergunning zijn voorgeschreven voor heien op zee en seismisch onderzoek verder aangescherpt. De Marine heeft speciale regels voor explosievenopruiming en sonargebruik om schade te voorkomen. Voor nieuwe activiteiten is iedereen verplicht een milieueffectrapportage op te stellen, waarin bekeken wordt wat de effecten zijn op het zeemilieu. Voor het verminderen van onderwatergeluid door de scheepvaart worden in internationaal verband de richtlijnen aangescherpt. Blijven meten “Over de hiervoor behandelde onderwerpen weten we ook veel nog niet als het gaat om de effecten op de Noordzeenatuur’’, vertelt Van de Velde. “Bij een deel van de maatregelen in het programma hanteren we daarom het voorzorgsbeginsel. Dit betekent dat je sowieso maatregelen neemt om de natuur te beschermen, omdat bepaalde vormen van gebruik mogelijk negatieve effecten hebben.” “Daarnaast hebben we een KRM kennisagenda. We doen bijvoorbeeld onderzoek naar effecten van gebruik op het voedselweb in de zee, en naar de verspreiding van verschillende soorten zeedieren. Blijven meten en het meten blijven verbeteren is noodzakelijk om het evenwicht tussen het gebruik en de natuur van de Noordzee te vinden”, vult Bol haar aan. “Nu is het zaak om de gezamenlijke maatregelen daadwerkelijk uit te voeren. Het KRM programma blijft geen papieren rapport, we zijn er al volop mee aan de slag’’, sluit Van de Velde af. Jan-van-gent zweeft boven de Noordzee 45 11 descriptoren voor goede milieutoestand Het gaat om: biodiversiteit (soortenrijkdom), niet-inheemse soorten, commercieel geëxploiteerde soorten (vis, schaal- en schelpdieren), voedselwebben, eutrofiëring (teveel aan voedingsstoffen), zeebodemintegriteit (evenwichtige toestand van de zeebodem), hydrografische eigenschappen (zoals temperatuur, zoutgehalte, stromingen en golven), vervuilende stoffen in zee en in vis en visproducten, zwerfvuil en onderwatergeluid. Tekst: Vereniging Kust&Zee i.s.m. Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Explosie zeemijn uit Tweede Wereldoorlog

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=